آخرین خبرها

نرخ اندک بهره وری سرمایه مشکل اقتصاد ایران

طی دهه‌های گذشته برنامه‌های توسعه زیادی در ایران به اجرا درآمده‌اند که هرکدام موفقیت‌ها و ناکامی‌هایی داشته‌اند. با این حال درهمه آن‌ها بحث استفاده نکردن بهینه از منابع مطرح بوده‌است به طوری که به میزانی که سرمایه‌گذاری در پروژه‌های مختلف می‌شد،بهره‌وری نداشته‌ایم.
ما هم‌اکنون با محدودیت شدید منابع مواجهیم.وضعیت آب استان تنها در سه دشت، غیربحرانی است. ٢٢ دشت ممنوعه و ١١ دشت بحرانی داریم؛ این یعنی در ١٠ سال آینده آب این دشت‌ها تمام می‌شود.با این حال شیوه استفاده از منابع آبی ما همچنان سنتی بوده‌ و بخش قابل توجهی آب هدر می رود.
در حوزه‌های دیگر مانند انرژی و بهره‌وری واحدهای تولیدی نیز همین مشکل را داشتیم به طوری که نمی‌توانیم از ظرفیت کارخانه‌های احداث شده به خوبی استفاده‌کنیم.
در واقع چالش امروز این است که بیشتر از منابعی که در اختیار داریم هزینه می‌کنیم و در پایان هم درآمد زیادی کسب نمی‌کنیم.منابع بسیاری هزینه می‌کنیم اما اشتغال‌زایی رشد نمی‌کند به این معنا که سرمایه‌گذاری‌های ما بهره‌وری ندارد، به عنوان مثال در استان خراسان رضوی بیکاری دانش‌آموختگان دانشگاهی زیاد است اما از سویی با وجود نداشتن نیروی آموزش دیده و ماهر مواجه
هستیم.
این موضوع نشان می‌دهد نیروی کاری که از دانشگاه‌های کشور خارج می‌شوند فقط منابع و دانش برای آن‌ها هزینه کرده‌ایم بدون اینکه خروجی مناسبی داشته باشیم.
در بخش اقتصادی بسیار مهم است که نیروی کار، تجربه، سرمایه و توسعه فناوری‌های سخت را هم‌زمان در نظر بگیریم و اگر می‌خواهیم توسعه بهره‌وری داشته باشیم باید به فناوری‌ها اهمیت دهیم.عناصر کلیدی مهم در توسعه مبتنی بر کارآفرینی پارادایم غالب در توسعه پایدار، تخصیص اثربخش منابع، مدیریت فرصت‌های سرمایه‌گذاری، توسعه قابلیت‌های فناورانه و محیط حامی کسب و کار است. این شاخصه‌ها بیانگر این است که مطالعات و حوزه‌های اقتصادی باید متمرکز در این حوزه‌ها باشد.
یکی از راهکارهای افزایش نرخ بهره‌وری سرمایه در کشور ما حمایت از فناوری‌های بومی است.زمانی می‌توانیم نرخ بهره‌وری از سرمایه را افزایش دهیم که با سیاست‌های اعمالی داخلی بتوانیم فناوری داخلی را گسترش داده و دراین راه توسعه و گسترش، سرمایه گذار خارجی را جذب کنیم.این البته به منزله نداشتن تعامل مستمر با دنیا نیست.
متاسفانه ما فناوری را وارد کشور می‌کنیم اما نرم افزار و دانش افزار را وارد نکرده و درنتیجه نمی‌توانیم بومی‌سازی داشته باشیم.این مسئله سبب شده‌است تا نرخ بازده بسیاری از فناوری‌های‌ وارداتی به ایران کمتر از حد انتظار باشد.کارخانه جدید احداث می‌کنیم اما در قبال پولی که داده‌ایم کالا تولید نمی‌کنیم و یا استهلاک دستگاه‌ها را بالا می‌بریم.
امروز باید نقشه راه کشور را تهیه و با حل و فصل مسائل از طریق نوآوری به سمت تهیه نقشه توسعه فناوری حرکت کنیم تا حرف تازه ای بزنیم، نه اینکه با استفاده از راهکارهای خارجی به دنبال تقویت اقتصاد خود باشیم.
کپی‌کاری از سیاست‌های سایر کشورها اشتباه محض است چون فرهنگ و اجتماع ما متفاوت از آن‌هاست و با این اقدام تنها خود را دچار مشکلات جدیدتری خواهیم کرد.
مهم‌ترین ابزار حل و فصل مسائل جوامع از طریق کارآفرینی‌ انجام می‌شود.‌کارآفرین هر روز چیزی جدید خلق می‌کند و در حقیقت باید گفت کسب و کار به دو صورت است؛ یکی کارآفرینی که هر روز به دنبال نوآوری و دوم خوداشتغالی که شاغل در یک مسیر است.اگر می‌خواهیم تحقق اقتصاد مقاومتی را داشته باشیم باید به کارآفرینان بیشتر بها داده و سه حلقه بنگاه‌های خصوصی، دانشگاه و دولت را در کنار هم داشته
‌باشیم.
*عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی مشهد / دکتر جواد سخدری *

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس