آخرین خبرها

یک راهنمای درست‌و‌‌حسابی برای داشتن یک کتابخانه خانگی در روز کتاب و کتابخوانی؛ کتابخانه خانه ما

دوباره رسیدیم به روز کتابخوانی و احتمالا باید شاهد خواندن کلی مطلب در مورد سرانه پایین مطالعه در ایران و مقایسه آن با کشورهای دیگر باشیم. اگر از این‌همه غر در این زمینه خسته شده‌اید، خوش‌حال باشید چون ما برایتان برنامه ویژه‌ای داریم و می‌خواهیم شما را برای داشتن یک کتابخانه خانگی درست‌و‌حسابی راهنمایی کنیم. البته نکاتی که در ادامه گفته می‌شود، حرف‌های کلی است که در علم کتابداری هم به آن اشاره شده است ولی باز هم هر فرد باید این نکات را به‌صورت اختصاصی برای خودش شخصی‌سازی و اجرا کند.

﷯ چه بخریم؟ چه نخریم؟
کتابخانه‌های شخصی عموما خیلی بزرگ نیستند و نمی‌توان کتاب‌های متعددی داخل آن‌ها گذاشت. از‌طرف‌دیگر با‌توجه به تعداد کتاب‌های چاپ‌شده، داشتن یک کتابخانه شخصی کامل، تقریبا غیرممکن است. پس برای کتابخانه شخصی خود سراغ کتاب‌هایی مثل رمان‌ها که تنوع بسیار زیادی دارند و نیازی به دوباره خواندن آن‌ها نیست، نروید؛ چرا‌که این کتاب‌ها فقط کتابخانه شخصی شما را شلوغ می‌کنند. این‌گونه کتاب‌ها را می‌توانید از کتابخانه‌های عمومی به امانت بگیرید، البته در بین رمان‌ها، کتاب‌های ماندگار را باید استثنا بگیرید. رمان‌هایی که خواندن چندباره‌شان هم لذت‌بخش است. بعضی از کتاب‌ها هستند که باید به‌صورت مداوم به آن‌ها مراجعه کرد. کتاب‌هایی که در زندگی شخصی کاربردهای مختلفی دارند، مثل کتاب روان‌شناسی دینی یا کتاب سبک زندگی و یا کتاب‌های دینی و تربیت فرزندان که معمولا خانم‌ها از آن‌ها استقبال می‌کنند، نیاز هست که هر‌از‌چندگاهی دوباره مطالعه شوند و وجود این کتاب‌ها در کتابخانه‌های شخصی می‌تواند مفید باشد. فرهنگ‌نامه لغت فارسی و انگلیسی برای کتابخانه‌های شخصی از اهمیت بالایی برخوردار است. افرادی که اهل مطالعه یا نوشتن هستند می‌دانند که وجود این کتاب‌ها یکی از الزامات کتابخانه‌های شخصی محسوب می‌شود. البته امروزه اینترنت جای این کتاب‌ها را گرفته است و شما می‌توانید با جست‌وجویی ساده به‌معنای واژه مورد‌نظر دست پیدا کنید. با این‌حال ما به شما داشتن فرهنگ‌نامه در کتابخانه شخصی‌تان را توصیه می‌کنیم. سعی کنید در کتابخانه‌های شخصی از کتاب‌های چندجلدی استفاده نکنید. سراغ کتاب‌هایی بروید که نمونه تک‌جلدی آن‌ها موجود است؛ مثلا خلاصه تفسیرالمیزان یا تفسیر نمونه را می‌توانید در میان کتاب‌های کتابخانه شخصی خود داشته باشید و یا مثلا بهتر است یک کتاب در مورد زندگی همه انبیا داشته باشید تا اینکه در مورد هر‌یک از آن‌ها چندین کتاب خریداری کنید. بهتر است یک‌جلد نهج‌البلاغه هم داشته باشید. نمونه این کتاب‌ها به‌راحتی در بازار کتاب پیدا می‌شود.

﷯ دسته‌بندی کتاب‌ها
شما می‌توانید مثل کتابخانه‌های عمومی به‌صورت حرفه‌ای کتاب‌های خود را داخل قفسه‌های کتابخانه شخصی خود قرار دهید. کتاب‌ها در کتابخانه‌های عمومی به ۱۰رده موضوعی تقسیم می‌شوند و این ۱۰‌رده خود زیرمجموعه‌هایی دارند. برای مثال در بخش ادبیات، زیرمجموعه‌هایی مثل ادبیات معاصر و شعر وجود دارد. خود این زیرمجموعه‌ها براساس انتشارات و نویسنده‌ها به‌ترتیب حروف الفبا دسته‌بندی می‌شوند. اما از‌آنجا‌که کتابخانه‌های شخصی کوچک هستند، نیازی به این دسته‌بندی‌ها وجود ندارد. شما می‌توانید براساس ۱۰رده موضوعی اصلی، کتاب‌های خود را در کتابخانه دسته‌بندی کنید. اگر هم این کار را نکردید، با شناختن این رده‌ها در کتابخانه‌های عمومی می‌توانید راحت‌تر کتاب مورد‌نظرتان را پیدا کنید.
﷯ ۰۰۰: این‌رده مخصوص کتاب‌های کلیات مثل کتاب‌های مرجع است.
﷯ ۱۰۰: این‌رده برای مشخص کردن کتاب‌های روان‌شناسی استفاده می‌شود. کتاب‌هایی مثل تربیت فرزندان هم در این رده قرار می‌گیرند.
﷯ ۲۰۰: این رده برای کتاب‌های دینی و مذهبی درنظر گرفته شده است. هرگونه کتابی مخصوص هر دین و مذهبی که باشد در این رده قرار می‌گیرد.
﷯ ۳۰۰: این رده مخصوص کتاب‌های علوم‌اجتماعی است. کتاب‌های رشته حقوق و ارتباطات بهترین‌مثال برای این رده خواهد بود.
﷯ ۴۰۰: رده‌ای است که کتاب‌های آموزش زبان در آن قرار می‌گیرند. کتاب‌های مربوط به آموزش زبان‌ها، لهجه‌ها و گویش‌های مختلف در این رده قرار می‌گیرند.
﷯ ۵۰۰: برای علوم محض درنظر گرفته شده است، مثل کتاب‌های آموزش ریاضی، فیزیک و درس‌های پایه.
﷯ ۶۰۰: این رده مخصوص کتاب‌های علوم کاربردی است، مثل کتاب‌های مخصوص رشته‌های مهندسی.
﷯ ۷۰۰: این رده مخصوص کتاب‌های هنر و ورزش است.
﷯ ۸۰۰: جزو رده‌های محبوب محسوب می‌شود و کتاب‌های ادبیات را داخل خود جای می‌دهد. کتاب‌های ادبیات بخش‌ها و زیرمجموعه‌های فراوانی دارند. شما هم می‌توانید این بخش از کتابخانه شخصی خود را براساس زیرمجموعه‌ها دسته‌بندی کنید.
﷯ ۹۰۰: کتاب‌های تاریخی و جغرافیایی در این رده قرار می‌گیرند. تمامی کتاب‌هایی که درباره ادوار مختلف تاریخ نوشته شده و کتاب‌های جغرافیایی، مخصوص این رده هستند. کتاب‌هایی که در مورد دفاع‌مقدس نوشته شده‌اند هم در این رده قرار دارند.

﷯ قفسه‌سازی
وقتی می‌خواهید کتابخانه خریداری کنید یا بسازید به تعداد قفسه‌ها و طول و عرض و ارتفاع هر قفسه توجه کنید. همه کتاب‌ها قطع یکسانی ندارند. ارتفاع هر‌قفسه را متناسب با کتاب‌های بزرگ تعیین کنید. دقت داشته باشید که طول و عرض کتابخانه باید در مقیاسی مشخص از فضایی که کتابخانه در آن است باشد. شاید طول‌و‌عرض زیادی را نتوانید به کتابخانه اختصاص دهید اما از ارتفاع می‌توانید استفاده بهینه کنید. به‌عنوان‌مثال کتاب‌های دینی، مرجع و دایرة‌المعارف‌ها کتاب‌هایی با ارتفاع زیاد هستند که در قفسه‌های معمولی نمی‌توان آن‌ها را نگهداری کرد، بنابراین بسته به‌نوع نیازتان تا جایی‌که می‌شود ارتفاع کتابخانه‌تان را بالا در نظر بگیرید تا فضای مناسبی برای جای‌گذاری هر چه بیشتر کتاب‌ها در اختیارتان قرار بگیرد. درضمن منطقی این است که کتاب‌های سنگین‌تر مثل کتاب‌های مرجع را در قفسه‌های پایین‌تر و کتاب‌های سبک‌تر را در قفسه‌های بالاتر بگذارید. این‌گونه، کتابخانه‌تان ایمنی بیشتری دارد.

﷯ زیبا جلوه دهید
این نکته به درد کتابخانه‌های بزرگ خانگی نمی‌خورد و برای کتابخانه‌های کوچک است. اگر کتاب‌هایتان محدود است و خیلی نظم و ترتیب موضوعی آن برایتان اهمیتی ندارد، بهتر است کتاب‌ها را طوری بچینید که طیف رنگی ایجاد کنند. اگر هم کتاب‌های قطورتر را اول بگذارید و کتاب‌های نازک‌تر را جلوتر قرار دهید نمای بهتری در کتابخانه‌تان خواهید داشت. رعایت بزرگ و کوچکی کتاب‌ها هم که دیگر نیازی به گفتن ندارد. اگر کتابخانه‌تان فضای مرده یا فضاهای خالی دارد حتما برای خارج شدن آن از یکدستی از قاب عکس‌های زیبا، تصاویر مناظر، دانشمندان و عالمان یا سایر وسایل تزئینی مانند مجسمه‌ها و عروسک‌های کوچک و بزرگ استفاده کنید. این‌کار کتابخانه شما را زیبا می‌کند. مبارک باشد! حالا می‌توانید از داشتن یک کتابخانه زیبا، جادار و در‌عین‌حال ساده لذت ببرید.

﷯ گردگیری کتاب‌ها
معمولا کتاب‌های داخل کتابخانه‌های شخصی خیلی زودتر نیاز به نظافت و گرفتن گردوغبار پیدا می‌کنند، چون کمتر به این کتاب‌ها مراجعه می‌شود. کار گردگیری و نظافت کتابخانه شخصی چندان سخت نیست و خیلی راحت انجام می‌شود. برای این‌کار باید ابتدا سراغ قفسه‌های بالایی کتابخانه بروید، کتاب‌های آن‌ها را از جایشان خارج کنید و سطح کتابخانه را با پارچه تمیز و کمی نمدار تمیز کنید، بعد همان‌طور کتاب‌ها را سرجایشان برگردانید. اگر برایتان مقدور نیست کتاب‌ها را از جایشان خارج کنید، می‌توانید تنها با استفاده از فرچه‌های مخصوص گردگیری، روی کتاب‌ها و فضای خالی قفسه‌ها را نظافت کنید. برای نظافت کتاب‌هایی که جلد چرمی یا مشمعی دارند می‌توانید از واکس‌ها و کرم‌های مخصوص بهره ببرید و آن‌ها را جلا دهید. پس از آنکه به آن‌ها واکس زدید با یک تکه پارچه، چربی اضافه و باقی‌مانده روی جلد را بگیرید و آن را سرجایش
قرار دهید.
با این روش‌ها کتاب‌ها جان دوباره می‌گیرند و عمر بیشتری می‌کنند. اگر از دستمال نمدار برای تمیز کردن جلد کتاب‌ها یا سطح قفسه‌ها استفاده می‌کنید، حتما پس از آن، از یک تکه دستمال خشک برای رفع رطوبت باقیمانده بهره ببرید.

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس