پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد اوضاع مبتلایان به دیابت وخیم‌تر از آن است که فکر می‌کنیم؛ مثــــــــل قـــــــــند

خبری از بیماری‌های واگیردار نیست اما بیماری‌های غیرواگیر تکتم جاوید-این روزها که کمیت زندگی افراد بالا رفته دیگر گرفتار شده‌اند. دیابت یا همان‌که در زبان عامه به مرض قند معروف مثل خوره به‌جان افراد افتاده و تا به‌خودشان بیایند در دام بیماری از سلامتی همه مردم جهان طی می‌کند. دیابت یک بیماری ناشی است، به‌عنوان بیماری خاموش، در غفلت، مسیرش را برای گذر است. براساس آمار سازمان بهداشت جهانی، ۴٠٠‌میلیون نفر مبتلا از اختلال متابولیسم بدن است که به یک معضل جهانی تبدیل شده‌ متخصصان، این رقم طی ۲۰‌سال آینده به ۶٠٠‌میلیون نفر می‌رسد و مهم‌ترین به دیابت هستند که به‌معنای یک‌پنجم جمعیت جهان است. به‌عقیده دلیل این بیماری کم‌تحرکی و چاقی ذکر شده است. این بیماری سالانه باعث مرگ حدود ۵‌میلیون نفر می‌شود که بیش از ۸۰‌درصد آن‌ها، در کشورهای با‌درآمد کم و متوسط زندگی می‌کنند. سازمان جهانی بهداشت تخمین‌زده دیابت تا سال ۲۰۳۰‌میلادی به هفتمین علت اصلی مرگ‌ومیر تبدیل خواهد شد. در ایران نیز بیش از ١٠درصد جمعیت بالغ را دیابتی‌ها تشکیل می‌دهند که نیمی از آن‌ها از دیابت خود بی‌اطلاعند.
..........................................

شعار سال ٢٠١٨؛ دیابت و زنان
۲۳‌آبان‌ماه، برابر با ١۴‌نوامبر هرسال، روز جهانی «دیابت» است. بنیاد بین‌المللی دیابت و سازمان جهانی بهداشت این روز را در سال ١٩٩١‌میلادی پایه‌گذاری کردند تا هم به افراد سراسر دنیا اطلاع‌رسانی کنند و هم غربالگری را ترویج کنند. روز جهانی «دیابت» مصادف با سالگرد تولد کاشف انسولین، «فردریک بانتینگ» است. بنیاد بین‌المللی دیابت سالانه یک شعار جدید برای این روز جهانی انتخاب می‌کند تا مسائل پیش‌روی جامعه جهانی دیابت را مخاطب قرار دهد. شعار سال ٢٠١٨ با‌عنوان «دیابت و زنان، حق ما برای داشتن آینده‌ای سالم» انتخاب شده‌ است. نشان روز جهانی دیابت، یک دایره آبی‌رنگ است که در سال ۲۰۰۷‌میلادی پس از تصویب قطعنامه سازمان ملل
انتخاب شد.

از آمار۶ درصدی تا تخمین‌های ١۶‌درصدی
بهرام فروزنده‌فر، رئیس هیئت‌مدیره و مدیر‌عامل بنیاد بین‌المللی پیشگیری و کنترل دیابت ایرانیان است. وی و همکارانش این سازمان مردم‌نهاد را از سال ١٣٨۴ در زمینه حمایت، کمک‌رسانی، پیشگیری، کنترل، درمان، آموزش و بالا بردن سطح آگاهی عمومی آغاز کرده‌اند. او درباره آمار، تعداد مبتلایان مشهدی و اعضای تحت‌پوشش بنیاد توضیحاتی می‌دهد. درباره میزان دقیق مبتلایان مشهدی آمارهای سال قبل تعداد ۴.۵ تا ۶‌درصد کل جمعیت مشهد را نشان می‌دهد. اما آخرین نقل‌قول را وزیر‌بهداشت در رادیو داشت که گفت میزان مبتلایان ١٠‌درصد است.
با همه این‌موارد اما از آنجایی‌که ما غربالگری‌های اتفاقی زیادی را در سطح شهر و فضاهای عمومی مانند پارک‌ها انجام داده‌ایم برداشت ما این است که این میزان کمتر از ١۶‌درصد نیست. تعداد زیادی از افراد از بیماری خود مطلع نیستند و در همین تست‌های قندخونی که گاهی در جایی می‌دهند از بیماری خود خبردار می‌شوند و این تعداد آمارها را بسیار متغییر می‌کند. شاید اگر بتوانیم از تمام مشهدی‌ها تست بگیریم، نتایج وحشتناک
باشد.
درحال‌حاضر تعداد زیادی عضو داریم که بین ١١ تا ١٢‌هزارنفر متغیر هستند و این تغییر هم به‌دلیل ناآگاهی و مراجعه نکردن بیماران است. افراد زیادی پس از اطلاع از بیماری خود یک‌بار به بنیاد مراجعه می‌کنند و دیگر بازنمی‌گردند تا عوارض به‌سراغ آن‌ها می‌آید. درحالی‌که همه نگرانی ما از کنترل عوارض است.

دیابت زنانه و خطر مرگ زودرس و سقط جنین
اهمیت پیشگیری و کنترل دیابت در خانم‌ها به این‌دلیل که نظام سلامت خانواده در دست آن‌هاست، بیشتر احساس می‌شود. هم‌اکنون ٢نفر از هر ۵‌نفر خانم مبتلا به دیابت در سنین باروری قرار دارند که رقمی بیش از ۶٠‌میلیون نفر در جهان را شامل می‌شود. دیابت نهمین علت مرگ زنان در سراسر جهان است که سالانه باعث مرگ بیش از ٢‌میلیون نفر می‌شود. زنان مبتلا به دیابت نوع دو ١٠برابر بیشتر به بیماری‌های قلبی-عروقی مبتلا می‌شوند و در معرض افزایش خطر سقط زودرس یا تولد نوزاد با نواقص مادرزادی هستند.
دیابت بارداری یک از خطرات پیش روی خانم‌هاست که باعث می‌شود تقریبا نیمی از زنان مبتلا به دیابت حاملگی ظرف ۵ تا ١٠‌سال بعد از زایمان، به دیابت نوع ٢ مبتلا شوند. غربالگری‌های دیابت و دیابت حاملگی باید به‌طور منظم انجام گردد تا از تشخیص زودرس، مراقبت مستمر و کاهش مرگ‌و‌میر مادر اطمینان حاصل شود.

تفاوت دیابت یک و دو
دیابت به‌علت ناتوانی بدن در تولید یا مصرف انسولین به‌وجود می‌‏آید. انسولین ماده‌‏ای است که توسط لوزالمعده تولید می‌شود و نقش آن استفاده از قند به‌عنوان عظیم‌ترین منبع انرژی بدن است.
دیابت نوع یک: این نوع از دیابت که معمولا از دوران کودکی آغاز می‌شود، بر اثر کمبود تولید انسولین در بدن به‌وجود می‌آید و کنترل آن تنها با مدیریت روزانه انسولین امکان‌پذیر است. این نوع از دیابت با دانش کنونی بشر قابل‌پیشگیری نیست و به بیمار توصیه می‌شود که با آن مدارا کند. علایم این نوع بیماری شامل دفع بیش‌از‌حد ادرار، احساس تشنگی و گرسنگی مکرر، کاهش وزن، تغییرات بینایی و خستگی است.
دیابت نوع دو: این شکل از دیابت که در سال‌های اخیر به‌شدت افراد را مبتلا کرده به‌دلیل شیوه نادرست زندگی به‌وجود می‌آید و معمولا ناشی از نداشتن تحرک و اضافه وزن است. تا سال‌ها پیش، این نوع دیابت فقط در بزرگ‌سالان دیده می‌شد ولی در‌حال‌حاضر به کودکان نیز رسیده‌ است. توجه به شیوه زندگی سالم، تنها راه کنترل این معضل عمومی است.

۵۵درصد ایرانی‌ها در مرز دیابت
هیچ‌کس یک‌شبه به دیابت مبتلا نمی‌شود. فردی که امروز تشخیص دیابت می‌گیرد، از مدت‌ها قبل دچار علائم پیش‌دیابت بوده و چه‌بسا اگر متوجه می‌شد، می‌توانست از بروز آن پیشگیری کند. نشانگان متابولیک با داشتن ٣‌مورد از ۵‌مورد مشخص می‌شود؛ بزرگ بودن محیط دور شکم، بالا بودن تری‌گلیسرید خون، پایین بودن چربی خوب خون (HDL)، افزایش مرزی فشار و قندخون. در‌حال‌حاضر حدود ٣٠ تا ۵۵‌درصد در گروه‌های مختلف جمعیتی در ایران به این نشانگان مبتلا هستند. درست است که دیابت زمینه ژنتیکی دارد اما با رعایت اصول سلامت و تغییر شیوه زندگی، احتمال بروز این ژن کاهش خواهد یافت. کارهایی که باید انجام دهید خیلی ساده هستند.
﷯ روی وزن خود کنترل داشته باشید هر اضافه‌وزن ناگهانی یا طولانی‌مدت یک عامل خطر است.
﷯ دست‌کم هفته‌ای ۵‌مرتبه و هر مرتبه ۶٠-٣٠ دقیقه فعالیت‌بدنی با‌شدت متوسط انجام دهید.
﷯ رژیم غذایی سالم، کم‌چرب و حاوی مقادیر فیبر کافی مصرف کنید. غذاهای فرآوری‌شده و تنقلات غیرضروری با محتوای قند بالا را از رژیم غذایی خود حذف کنید.
﷯ مراقب فشار‌خون خود باشید و برای کاهش آن نمک دریافتی‌تان را کاهش دهید.
﷯ تحقیقات ثابت کرده که سیگار کشیدن خطر ابتلا به دیابت و بیماری‌های قلبی‌‌عروقی را افزایش می‌دهد.

عوارض را از قلم انداختیم
بیشترین هزینه‌های دیابت در دنیا صرف درمان عوارض آن می‌شود. درحالی‌که این عوارض با تشخیص به‌موقع و درمان مناسب دیابت قابل‌پیشگیری است، به‌طوری‌که در تحقیقات جدید بروز نابینایی ناشی از عوارض دیابت، کمتر از یک‌درصد معرفی شده‌ است.
پاهای دیابتی مهم‌اند: آسیبی که بالا بودن قند‌خون به اعصاب محیطی انتهای اندام‌ها وارد می‌کند، سبب می‌شود یکی از عوارض این بیماری بی‌حسی انتهای اندام‌ها باشد. در این‌صورت حس درد در این قسمت‌ها کاهش می‌یابد و فرد را در صورت آسیب، کمتر متوجه می‌کند. این مسئله خصوصا در پاها سبب ایجاد زخم‌هایی می‌شود که نه‌تنها بهبود نمی‌یابند بلکه پیشرفت هم می‌کنند و مستعد عفونت نیز می‌شوند و نتیجه جبران‌ناپذیری را برای فرد به‌دنبال می‌آورند. بررسی روزانه پاها از نظر بریدگی و تاول یا قرمزی و تورم و نیز جراحت‌های ناخن بسیار با‌اهمیت است.
اختلالات چشمی شایع هستند: دیابت می‌تواند به قسمت‌های مختلف چشم آسیب برساند. بالابودن طولانی‌مدت قندخون و کنترل نکردن آن سبب آسیب به عروق خونی این پرده می‌شود و مویرگ‌های آن ناحیه دچار خونریزی شده و خون کافی به این ناحیه نمی‌رسد که در این‌صورت مشکلات بینایی برای فرد ایجاد می‌شود، اما در بسیاری موارد نیز در مراحل اولیه، فرد اشکالی را در بینایی احساس نمی‌کند و هنگامی‌که این مشکل پیشرفت کند، خود را به‌طور واضح نشان می‌دهد. از‌این‌رو مراجعه به چشم‌پزشک حداقل سالی یک‌بار برای همه بیماران دیابتی ضروری است.
کلیه‌ها هم در خطرند: آسیب‌های عروقی تنها محدود به چشم‌ها، پاها و… نمی‌شوند، بلکه اعضای حساسی مانند کلیه هم در این میان آسیب می‌بینند. خوشبختانه تشخیص زودرس این عارضه با انجام آزمایش‌های تشخیصی دوره‌ای امکان‌پذیر است و با تجویز داروها سیر این عارضه کند
خواهد شد.

پرهیزغذایی مطلق لازم نیست
مهم‌ترین دغدغه افراد مبتلا به دیابت این است که چه بخورند؟ گاهی شنیده می‌شود که فرد مبتلا به دیابت، نباید نان یا برنج مصرف کند و همه مواد نشاسته‌ای در بیماری دیابت ممنوع است. اما واقعیت آن است که مصرف نشاسته برای همه ضروری است، اما دیابتی‌ها باید با برنامه مصرف کنند. یکی از راه‌های مناسب مصرف مواد نشاسته‌ای آن است که در یک وعده غذایی باید از یک نوع آن استفاده کرد. استفاده از نان‌های سبوس‌دار مانند سنگگ و نیز نان‌های حاوی غلات مانند نان جو به‌دلیل داشتن فیبر بیشتر هم به عملکرد بهتر روده‌ها کمک می‌کند و هم ویتامین‌ها و مواد‌معدنی بیشتری را به بدن می‌رساند.
مواد نشاسته‌ای به‌دلیل آنکه برای تبدیل‌شدن به قند‌های ساده نیاز به هضم دارند به‌طور سریع و یک‌باره جذب خون نشده و آن را سریع بالا نمی‌برند. در مقابل موادغذایی حاوی قند و شکر مانند نوشابه‌های قندی، مربا، شکلات، شیرینی و کیک معمولا خیلی زود قندشان جذب خون شده و میزان آن را بالا می‌برند.
از‌سوی‌دیگر، میزان چربی غذاها باید محدود شود تا هم از اضافه وزن و چاقی پیشگیری کند و هم عملکرد انسولین بهبود یابد. در این‌صورت باید مصرف روغن‌های مایع گیاهی را به‌جای روغن حیوانی و کره در برنامه غذایی جایگزین کرد. مصرف لبنیات از نوع کم‌چرب یا بدون چربی را نیز حتما در غذای روزانه بگنجانید. گروه مهم غذایی دیگر، سبزیجات و میوه‌ها هستند که باید حتما به‌طور روزانه و به‌مقدار کافی در بیماران دیابتی مصرف شود، اما گاهی شیرین بودن میوه‌ها سؤال بیماران دیابتی است و آن‌ها را دچار شک می‌کند. واقعیت آن است که مصرف میوه‌هایی مانند انگور بر افزایش قند‌خون تأثیر خواهد داشت. همچنین میوه‌های خشک مانند انجیر و توت و کشمش به‌علت غلیظ شدن و از دست دادن آب، حاوی قند فراوان هستند و مصرف آ‌ن‌ها باید محدود شود. مصرف گوشت‌های کم‌چرب مانند گوشت سینه مرغ و ماهی به شما برای ساخت‌و‌ساز و ترمیم بافت‌های بدن کمک می‌کند، اما باید از مصرف گوشت قرمز چربی‌دار یا گوشت مرغ دارای پوست
پرهیز کرد.

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس