حاجیان شهری بر توسعه حمل‌ونقل عمومی به‌جای ساخت بزرگ‌راه تاکید کرد؛ تجربه شکست‌خورده ‌ تهران تکرار نشود

افتخاری- رئیس کمیسیون خدمات و محیط زیست شهری شورای اسلامی شهر مشهد ناطق پیش از دستور هشتمین جلسه علنی پنجمین دوره شورای اسلامی شهر مشهد بود. محمد حاجیان‌شهری در نطق خود، از نگاهی که باعث شده انسان‌محوری در پای منافع خودرومحوری ذبح شود، انتقاد کرد و گفت که شهرهای ایران درحال تبدیل به جزایری حرارتی و مصرف‌کننده شتابان آب و انرژی هستند.
نطق پیش‌ازدستور هشتمین جلسه علنی شورای پنجم، در ادامه برای اطلاع مخاطبان روزنامه شهرآرا، منتشر می‌شود.
متأسفانه با افزایش جمعیت و توسعه و گسترش شهرنشینی انسان‌ها به‌تدریج از طبیعت دور شده‌اند و تراکم بیش‌ازحد جمعیت، دخالت در محیط طبیعی و ایجاد محیط‌های انسان‌ساخت، نیاز‌های زیست‌محیطی انسان را بیشتر نشان داده است.
امروزه شهرهای ایران درحال تبدیل به جزایری حرارتی و مصرف‌کننده شتابان آب و انرژی هستند. نسبت فضایی در شهرها که در اختیار خودروهای موتوری قرار دارد، بین ٨ تا ۱۵ برابر فضایی است که در اختیار عابران پیاده قرار گرفته و بدین‌ترتیب، ازدحام، ترافیک، آلودگی هوا، کم‌تحرکی، سرانه پایین فضای سبز و آلودگی صوتی عقوبت چنین‌نگاهی است که سبب شده تا انسان‌محوری را در پای منافع خودرومحوری ذبح کند.
آمارها نشان می‌دهند در هر شبانه‌روز بیش از ۶میلیون سفر درون‌شهری در مشهد صورت می‌گیرد، اما فقط ۴۴درصد این سفرها در مشهد از سوی ناوگان حمل‌ونقل عمومی انجام می‌شود. اکنون سهم اتوبوس‌رانی از جابه‌جایی مسافر ٢١ درصد‌، تاکسی‌رانی ٢٠درصد و قطارشهری٢درصد است؛ در‌حالی‌که این میزان تا پایان برنامه پنجم توسعه می‌بایست به ٧۵درصد می‌رسید. ١٠سال از تصویب این قوانین می‌گذرد؛ اما متأسفانه نه‌تنها به‌این‌میزان نرسیدیم، بلکه فاصله ما روز‌به‌روز بیشتر نیز شده است. براساس ارزیابی‌ها، موتورسیکلت‌ها ٢١درصد، خودروهای سواری ۴٣درصد و وانت‌بارها و سایر وسایل نقلیه ٣۶درصد در میزان آلودگی هوا نقش دارند. روزانه ٢/١میلیون خودرو در شهر مشهد تردد می‌کنند که در سال، ۲۰۰هزار تن آلودگی تولید می‌کنند که هر روز ما آن را تنفس می‌کنیم؛ در‌حالی‌که در اغلب کشورهای اروپایی یکی از سیاست‌های راهبردی برای کاهش آلودگی هوای کلان‌شهرها کاهش استفاده از خودروی شخصی است. ٤٥درصد از خانوارهای برلین خودروی شخصی ندارند؛ درحالی‌که فقط حدود ۱۰درصد خانواده‌های تهرانی خودروی شخصی ندارند. چرا این نسبت در پایتخت ثروتمندترین کشور اروپایی بیش از ۴ برابر است؟! آن هم در کشوری که درآمد سرانه مردمان آن، بیش از ۱۰برابرِ ایرانی‌هاست!

محدودیت های پیش روی توسعه فضای سبز
در نگاه اول که به ذهن می‌رسد باید سیاست افزایش سرانه فضای سبز حتی بالاتر از حد استانداردهای پذیرفته‌شده، با قوت ادامه یابد و اجازه قطع درختان به بهانه‌های مختلف داده نشود؛ اما متأسفانه در این مسیر با دو محدودیت عمده روبه‌رو هستیم.
درست است که یکی از روش‌های مؤثر بر کاهش آلودگی هوای شهرها، توسعه جنگل‌داری شهری با استفاده از گونه‌های مناسب با کارکرد مؤثر اکولوژیکی است؛ اما پوشش مناسب جنگلی و فضای سبز، حدود ١٠درصد در کاهش کربن هوا مؤثر است.
شهر زنده برای توسعه پایدار نیاز به آب دارد و شهر مشهد در افق١۴٢٠ نیاز به ۴۵٠میلیون متر‌مکعب آب برای شرب و مصارف شهری و فضای سبز دارد. این حجم آب قرار است چگونه و از کجا تأمین شود؟
از دشت مشهد ‌اکنون ٣ برابر مجاز آب برداشت می‌شود و با این روند تا افق مذکور آبی برای برداشت نخواهد ماند. در بخش فاضلاب نیز هنوز پس از ٢٠ سال به هدف طرح که تصفیه و بازچرخانی پساب تصفیه‌شده بوده است، نرسیده‌ایم.
سالانه میلیون‌ها متر‌مکعب فاضلاب تصفیه‌شده و نشده در کشف‌رود رها می‌شود و به‌جای استفاده مجدد و مطلوب، بلای جان مردم شده است.
پس ظاهرا به نظر می‌رسد با تجهیز ناوگان موتوری، بهبود کیفیت سوخت، لزوم معاینه فنی خودروها، خروج مینی‌بوس‌ها و خودروهای فرسوده از حیز انتفاع، می‌توان مشکل آلودگی هوا را در کلان‌شهرهای ایران حل کرد! یعنی در بهترین حالت می‌خواهیم به انگلیس برسیم که مطابق گزارش‌ها باوجود تردد مدرن‌ترین خودروها و باکیفیت‌ترین سوخت‌ها، سالی ۴۰هزار نفر از شهروندان آن قربانی آلودگی هوا می‌شوند! و این درحالی است که براساس اعلام معاون مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان محیط زیست سالانه ۵هزار نفر در کشور بر اثر آلودگی هوا جان
می‌دهند.

به‌جای ساخت آزادراه، « بی آر تی» و مترو توسعه یابد
درحقیقت به‌جای ساخت بولوارها و تونل‌ها و آزادراه‌های درون‌شهری بیشتری که مردم را تشویق به استفاده بیشتر از خودروهای شخصی می‌کند، باید اولویت نخست، گسترش خطوط مترو و «بی آر تی» باشد. همچنین با دقت در ساخت‌وسازهای بلندمرتبه در کلان‌شهرها با توجه به جهت باد غالب، بکوشیم تا دالان‌های طبیعی عبور باد مسدود نگردد؛ این درحالی‌ است که روند بلندمرتبه‌سازی در بسیاری از کلان‌شهرها نگران‌کننده است. باید هر‌چه‌سریع‌تر معابر عمومی شهرها را بر روی تردد خودروها و موتورسیکلت‌های بنزین‌سوز تنگ‌تر کرده و در عوض به ایجاد مسیرهای ایمن دوچرخه‌سواری و ساخت پیاده‌راه
همت گماریم.
همچنین خروج صنایع آلوده‌کننده‌ای مثل کارخانه‌های سیمان، پالایشگاه، پتروشیمی، صنایع آلومینیم‌سازی، خودروسازی و کوره‌پز خانه‌های تولید آجر و سفال از حریم شهرها، از دیگراقدامات حکومتی برای کاهش خطر آلودگی در کلان‌شهرهاست و تلاش کنیم فرهنگ استفاده از دوچرخه با پیشگامی برخی از نخبگان و مدیران جامعه، دوباره ترویج یابد.
در ادامه، روی سخنم با شهردار محترم مشهد مقدس، جناب آقای مهندس تقی‌زاده و همکاران خودم، اعضای محترم شورای شهر است. لطفا این اشتباه را تکرار نکنیم و به دام مسابقه‌ای ازپیش‌باخته به‌نام پیشی‌گرفتن از تعداد خودروها با ساخت ظرفیت بیشتر برای خیابان‌ها و بزرگ‌راه‌ها نیفتیم؛ تجربه شکست‌خورده‌ای که در آغازین روزهای صدارت محمدباقر قالیباف بر شهرداری تهران، برای این شهر سیاست‌گذاری شد. چه دلیلی از این گویاتر که اگر امروز بیش از ۲۰میلیون ساعت از عمر تهرانی‌ها در ترافیکی لجام‌گسیخته و پرفشار از دست می‌رود، متهم شماره نخست آن، نه کمبود اعتبار که فرایندی است که نشان می‌دهد چگونه در پای خودرو‌محوری، زیست‌محوری را در مبلمان شهری ذبح کردیم!
یادمان باشد شهری که وقت کمتری از شهروندانش را در ترافیک تلف کند، شهری که آسمان آبی‌تری به چتر دائمی‌اش بدل شود و شهری که حرمت همه زیست‌مندان در طراحی آن رعایت شود، بی‌شک مردمانش با صبوری و مهر بیشتر، یکدیگر را تحمل خواهند کرد. بیایید شهری بسازیم با مردمانی که دست‌به‌گریبان بیماری‌های ناشی از آلودگی هوا، کم‌تحرکی نبوده، شاداب و بانشاط هستند و بدین‌ترتیب، واقعا نشان دهیم که لیست امید هستیم.

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس