با اعلام آمادگی ایران روابط اقتصادی با افغانستان به سمت تجارت آزاد پیش می‌رود؛ دیپلماسی همسایه‌محور

الهام مهدیزاده- همسایه‌محوری کلیت سیاستی است که دولت دوازدهم در حوزۀ اقتصاد در پیش گرفته است تا، در کنار افزایش تعاملات اقتصادی، زمینه برای گسترش تعاملات فرهنگی، اجتماعی و گردشگری نیز گسترش یابد. شاه‌بیت و شاخصۀ تأکیدات اخیر مسئولان ارشد دولتی و نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز در این چندماه اخیر حول محور دیپلماسی همسایه‌محور بود، نظیر گفته‌های چند هفتۀ قبل محمد نهاوندیان، معاون اقتصادی رئیس جمهور، که در اظهارات خودش، علاوه‌بر تأکید بر این مسئله، گفته بود: «کشورهای همسایه در اولویت سیاست تجاری و اقتصادی دولت ایران هستند.». دو روز قبل نیز خسروتاج، که ریاست سازمان توسعۀ تجارت ایران برعهدۀ اوست، در اظهاراتی، همانند دیگر مسئولان ارشد دولتی در حوزۀ اقتصاد، همسایه‌های ایران و گسترش تعاملات اقتصادی میان ایران با همسایگان را مورد توجه و تأکید قرار داد. البته تأکیدات این مسئول با این خبر نیز همراه بود که «به منظور حمایت از توسعۀ صادرات و ترانزیت، آمادۀ برقراری تعرفۀ ترجیحی و تجارت آزاد با افغانستان، پاکستان و عمان هستیم.».

رو به رونق
اما محمدعلی امیرفخریان، رئیس ادارۀ بازرگانی خارجی سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان‌ رضوی، در گفتگو با خبرنگار شهرآرا، بر اهمیت برقراری تعرفۀ ترجیحی با کشورهای یادشده از جمله افغانستان تأکید کرد و، در این ارتباط، اجرایی شدن این مهم را عاملی برای مزیت نسبی این کشورها در صادرات دانست. به گفتۀ رئیس ادارۀ بازرگانی خارجی سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان‌ رضوی، با برقراری تعرفۀ ترجیحی میان دو کشور ایران و افغانستان، شاهد حفظ جایگاه و سهم صادراتی استان در این کشور و نیز افزایش تعاملات اقتصادی دو کشور خواهیم بود. رئیس ادارۀ بازرگانی خارجی سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان‌ رضوی اظهارات خود در حوزۀ روابط اقتصادی با همسایگان ایران را با آماری از استان تکمیل کرد: «افغانستان از شرکای تجاری خوب استان محسوب می‌شود به گونه‌ای که حدود ۵۶ درصد صادرات استان در چهارماهۀ اول سال به مقصد این کشور بوده است. بنابراین، برقراری تعرفۀ ترجیحی سبب رونق بیشتر مبادلات تجاری دو کشور خواهد شد. علاوه‌بر آن، اجرایی شدن این امر (تعرفۀ ترجیحی) چشم‌انداز بهتری را در حوزۀ روابط با این کشور نوید می‌دهد.».

۴ ماهه ٣١١ میلیون دلارصادرات به افغانستان
امیرفخریان در ادامه و در بیان جزئی‌تر آمارهای اقتصادی استان در حوزۀ تجارت با افغانستان بیان داشت: «براساس آمار اخذشده از گمرکات استان در چهارماهۀ اول سال جاری، مقدار ۴٣۴ هزار تن کالا به ارزش ٣١١ میلیون دلار از استان به مقصد افغانستان صادر شده است.». به گفتۀ رئیس ادارۀ بازرگانی خارجی سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان‌ رضوی، این میزان صادرات از استان به افغانستان، در مقایسه با دورۀ مشابه سال قبل، از رشد ٢٢درصدی وزنی و ١١درصدی به لحاظ ارزشی برخوردار بوده است. وی خاطرنشان کرد: «علاوه‌بر آن، در همین مدت، از کشور افغانستان ۵/٧ هزار تن به ارزش ۵/۵ میلیون دلار وارد استان شد.». رئیس ادارۀ بازرگانی خارجی سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان‌ رضوی چالش‌های پیش‌ رو در حوزۀ توسعۀ روابط اقتصادی و تجاری میان همسایگان ایران را این‌گونه پاسخ داد: «در وهلۀ نخست، باید به این موضوع تأکید داشت که مشکلات کشورهای همسایه را نمی‌توان و نباید در یک گروه قرار داد. به عنوان مثال، مقولۀ امنیت در افغانستان یکی از مشکلات عمدۀ تجار در مراودات با این کشور است. این در حالی است که، در کشور دیگری مثل ترکمنستان، این موضوع از این اهمیت برخوردار نیست.».

ضرورت پیگیری برای اخذ مجوز منطقۀ آزاد دوغارون
این مقام مسئول خاطرنشان کرد: «دربارۀ افغانستان می‌توان، با برگزاری مستمر نمایشگاه‌های تخصصی جمهوری اسلامی ایران در این کشور، تداوم اعزام و نیز پذیرش هدفمند هیئت‌های تجاری بسترهای اقتصادی میان دوکشور را گسترش داد. جدا از آن، می‌توان با پیگیری اخذ مجوز منطقۀ آزاد دوغارون و اتخاذ تدابیر لازم زمینۀ صدور محصولات افغانستان از طریق استان به کشورهای ثالث را ایجاد کرد.». محمدرضا توکلی‌زاده، نایب رئیس اتاق مشهد، نیز در گفتگو با خبرنگار شهرآرا ترجیحی شدن تعرفه میان دو کشور ایران و افغانستان را عاملی اساسی در برابرشدن تراز تجاری میان این دو کشور دانست. نایب رئیس اتاق مشهد معتقد است که روابط اقتصادی میان دو کشور همسایۀ ایران و افغانستان در سال‌های اخیر به گونه‌ای بوده است که، در اغلب موارد، با مثبت شدن تراز تجاری ایران همراه شده است. به گفتۀ نایب رئیس اتاق مشهد، تداوم همین مسئله در بلندمدت سبب بروز چالش‌هایی در روابط میان دو کشور همسایه خواهد شد که، با توجه به همین مسئله و برای تشویق در گسترش تعاملات اقتصادی، ایران در حوزۀ تعرفۀ ترجیحی اعلام آمادگی کرده است. وی با مهم برشمردن روابط اقتصادی میان کشورهای همسایه اظهار داشت: «در حوزۀ اقتصاد، بی‌شک، روابط اقتصادی میان کشورهای همسایه، به دلیل نزدیکی و کاهش بعد مسافت و نیز ارتباطات اجتماعی و فرهنگی، از اهمیت زیادی برخوردار است. بنابراین، ایران نیز به دنبال گسترش روابط تجاری خود با کشورهای همسایه است.».

٧٠ درصد صادرات به افغانستان از خراسان
توکلی‌زاده در ادامه همچنین نگاهی به آمارهای تجاری این دو کشور و سهم استان از محل تجارت به افغانستان داشت و گفت: «در حوزۀ تجارت میان دو کشور ایران و افغانستان، با توجه به نزدیکی استان خراسان‌ رضوی به کشور افغانستان، بخش عمدۀ صادرات کشور از این استان و مرز دوغارون صورت می‌گیرد تا جایی که، بر اساس آمار، در حال حاضر، بیش از ٧٠ درصد صادرات کشور به افغانستان از طریق مرز دوغارون صورت‌ می‌گیرد.». نایب رئیس اتاق مشهد به وضع قوانین و تبصره‌های اقتصادی از سوی سازمان‌ها و ارگان‌های اقتصادی کشور اشاره کرد و افزود: «بعضاً مشاهده شده است که، در حوزۀ وضع قوانین و تبصره‌ها از سوی سازمان‌ها و ارگان‌هایی نظیر گمرک، سازمان پایانه‌ها یا دیگر سازمان‌ها و ارگان‌های مرتبط، قوانینی وضع می‌شود که، به دلیل عدم شناخت از وضعیت تجاری، سبب ایجاد اختلال میان روابط اقتصادی دو کشور می‌شود.». توکلی‌زاده، در ادامه، خطاب به این ارگان‌های متولی، خواستار آن شد که، قبل از وضع قوانین و تبصره‌های جدید، از فعالان اقتصادی در حوزۀ اتاق‌های بازرگانی همفکری گرفته شود تا روابط تجاری میان ٢ کشور با مشکل و چالش‌ روبه‌رو نشود.

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس