آخرین خبرها

بیماری موهن لفاظی

رسم نامیمون و قاجاری تجمل‌گرایی در چسباندن برخی خزعبلات به اول و آخر اسامی صاحبان زور و زر و اَشراف بی‌مایه از دورۀ شاهان نامبارک قاجار و قبل از آن‌ها به امروز نیز رسیده است. سرایت این رسم که به بیماری پهلو می‌زند در مکتوبات بیشتر و در خطاب‌قرار‌دادن نیز قابل‌مشاهده و شنیدن است.
«حضرت اجل اشرف! جناب داروغۀ قدر‌قدرت! اینجانب کمترین بندۀ آن عالیجاه مستطاب، محمد رزاز، از کسبۀ زیر هشتی کوچه‌گود در زیر سایۀ آن جناب به خرده‌فروشی و بزازی و دعاگویی وظیفه‌خوران داروغه‌خانه مشغولم. در نیمه‌شب آدینه، دوم شوال‌المکرم سنۀ ١١٨٠، شبانه طراران با سوراخ کردن دیوار پشتی حجرۀ این کمترین به سرقت و دست‌درازی به اموال اینجانب پرداخته و چندین طاقه شال و ترمه و مقدار معتنابهی چیت و چلوار یزدی را هپو کرده‌اند و این بنده را به خاک سیاه نشانده‌اند. همچنان‌که خاطر خطیر مستحضر است مقادیر پارچه‌ای که ذکر شد حدود ٣٠٠ الی ۴٠٠ تومان شاهی آب می‌خورد که این مبلغ بندگان کمترین را نابود می‌کند. قابل‌ذکر است این بنده وظیفۀ شهروندی خود را همواره به‌نحو‌احسن انجام می‌دهد و ماهانه ٣ ریال دست‌مریزاد شحنگان زحمت‌کش آن بارگاه را تقدیم حضور کرده است و سالانه به‌اندازۀ یک دست لباس کامل زنانه تحفۀ آن مقام عالی جهت تقدیم به بانوی اول اندرونی آن داروغۀ قدر قدرت جلالت‌مآب حسب وظیفه به داروغه‌خانه تقدیم و ابراز بندگی و ارادت و عتبه‌بوسی را به‌انجام رسانده است. لذا طی این مکتوب تظلم‌خواهی و یادآوری بندگی درازمدت این کمترین در پیشگاه آن جاه ‌جلالت‌مکان مستدعی است آن جناب مستطاب اشارتی فرمایند تا شحنگان همه مساعی خویش را به‌کار بسته تا آن طراران خطرناک گرفتار شده، ضمن اینکه شهر و محلتی که تحت نظارت چاکران درگاه عالی است امن گردد و این خطاکاران به سزای طراری‌های خویش برسند، این کمترین نیز به مال خود رسیده و الباقی عمر به دعاگویی آن خاطر خطیر مشغول باشد. بدیهی است شیرینی شحنگان محفوظ و حق‌الزحمۀ کاتبان و چاکران درگاه بلند‌مرتبۀ داروغگی حسب‌الامر عالی بر ذمۀ این‌جانب وظیفه‌ای واجب است که ادا خواهد شد. محمد رزاز. شوال‌المکرم ١١٨٠.».
مکتوب بالا متن شکایت‌نامه‌ای معمولی و ساده است که منشیان حکومتی آن را برای استیفای حقوق محمد رزاز و شکایت او از دزدان دار‌الحکومه نوشته‌اند، در‌صورتی‌که اصل موضوع، بدون حواشی نالازم و احمقانه، چیزی حدود دو سطر بیش نیست، اما امان از رسوم ناپسند و غلط! به‌هر‌حال این روحیۀ دراز نویسی و درازگویی و اظهار خاکساری و بندگی در ضمیر مردمان مضمر است، چنان‌که تا‌به امروز نیز امتداد یافته است. این‌گونه تعارفات و تجملات مکتوب و شفاهی، جدای از اینکه نشانۀ ضعف در شخصیت نویسنده و گوینده است، باعث می‌شود امر بر مخاطب مشتبه شود و هر نالایقی گمان کند جبه‌اش به عرش می‌ساید و در توهم و خودبینی گرفتار آید؛ لذا پسندیده است انسان معاصر در ابراز خضوع در نوشتن و گفتن حد نگه دارد و شأن خود و مخاطب را محفوظ و کرامت آدمی را پاس دارد.
مجید نظافت
itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس