در نشست مشترک تشکل‌های مردمی، اعضای شورای چهارم و یک عضو منتخب شورای پنجم مطرح شد؛ بستر ی برای فعالیت تشکل‌ها وجود ندارد

عادل افتخاری- فرارسیدن ٢٢ مرداد، روز تشکل‌ها و مشارکت‌های اجتماعی، بهانه‌ای شد تا مدیران شهری، اعضای شورای اسلامی شهر در دورۀ چهارم، نمایندگان تشکل‌های مردمی و یکی از اعضای شورای پنجم شهر، در تالار شهر گرد هم بیایند و در نشستی صمیمانه، از جایگاه ویژۀ تشکل‌های مردم‌نهاد و لزوم حمایت مدیریت شهری از آنان بگویند.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر مشهد به‌عنوان میزبان اصلی این نشست با اشاره به ضرورت حمایت از تشکل‌های مردمی درراستای توسعه و پیشرفت همه‌جانبه، گفت: «واگذاری امور به مردم با همکاری نهادهای مسئول و شوراهای اسلامی شهرها میسر می‌شود.».
هادی اعظمی افزود: «دستیابی به پیشرفت، نیازمند عقلانیت، خرد جمعی، انجام کارگروهی و... است که این موضوع اهمیت تشکل‌های مردم‌نهاد را در ادارۀ بهتر شهرها نشان می‌دهد. در بسیاری از کلان‌شهرهای دنیا شهروندان در امور شهری به‌صورت مستقیم دخیل هستند.».
وی از مشارکت شهروندان در ادارۀ جامعه و فعالیت‌های داوطلبانۀ مردمی به‌عنوان رمز موفقیت کشورهای توسعه‌یافته یاد کرد و ادامه داد: «نتایج بعضی از پژوهش‌های علمی نشان می‌دهد که نقش مشارکت‌های مردمی در ارتقای سطح سلامت اجتماعی شهروندان بسیار تأثیرگذار است و این موضوع باید موردتوجه قرار گیرد.». اعظمی با بیان اینکه سازمان ملل متحد به تشکل‌های مردم‌نهاد توجه ویژه‌ای دارد، خاطرنشان کرد: «در ایران با وجود تعدد تشکل‌های مردمی، بسترهای مشخصی برای فعالیت آن‌ها وجود ندارد. ساختار پیچیده، ناکارآمدی، نداشتن برنامۀ استراتژیک و بلندمدت و عدم استفاده از ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد، نقش تشکل‌ها را کم‌رنگ کرده است.». وی خاطرنشان کرد: «دراین‌راستا نهادهای مسئول و شوراهای اسلامی شهرها می‌توانند در پررنگ‌کردن نقش تشکل‌ها ایفای نقش و آنان را درگیر مسائل جامعه کنند تا به اجرای بهتر امور در شهرها منجر شود.». رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر مشهد از فعالیت بیش از ١٠ تشکل مردم‌نهاد در سطح استان خراسان رضوی خبر داد و تأکید کرد: «برگزاری چنین‌نشست‌هایی باعث افزایش تعاملات و بهره‌گیری از فعالیت‌های آنان می‌شود، چراکه تشکل‌های مردم‌نهاد می‌توانند به مدیریت شهری کمک کنند.». اعظمی، نبود زیرساخت‌های مناسب را مشکل بزرگی بر سر راه بهره‌مندی از ظرفیت تشکل‌های مردمی دانست و دو پیشنهاد به‌منظور برطرف‌کردن این مشکل ارائه داد: «ما باید به سمت‌وسویی حرکت کنیم تا مدیریت مستقلی با همکاری سازمان‌های مردم‌نهاد و مدیریت شهری در مجموعۀ شهرداری شکل گیرد.». وی تهیۀ سند همکاری مجموعۀ مدیریت شهری مشهد با سازمان‌های مردم‌نهاد فعال برگرفته از پیشنهادات نمایندگان تشکل‌ها را به‌عنوان دومین پیشنهاد خود برای رفع مشکلات پیش‌روی استفاده از ظرفیت تشکل‌های مردمی ارائه داد. وی خاطرنشان کرد: «مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر مشهد، این آمادگی را دارد که پیش‌نویس این طرح را با تشکل‌های مردم‌نهاد به شورا ارائه دهد تا به رشد مجموعۀ مدیریت شهری منجر شود.». رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر مشهد گفت: «نشست امروز می‌‎تواند به داشتن بانک اطلاعاتی جامع و کامل از تشکل‌ها و نخبگان شهر مشهد، شناسایی و احصاء مسائل اولویت‌دار شهر مشهد، حضور نمایندۀ تشکل‌ها در مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر، مشارکت و همکاری فعال در سامانۀ شورایابان و... منجر شود.».
وی گفت: «استفاده از ظرفیت تشکل‌های مردم‌نهاد مزایای متعددی را برای سازمان‌های دولتی دارد که ازجملۀ آن‌ها می‌توان به کاهش هزینه‌های مجموعۀ مدیریت شهری، افزایش رضایت‌مندی شهروندان از عملکرد مدیریت شهری، تحقق برنامه‌ها و طرح‌های تعریف‌شده در کوتاه‌ترین زمان ممکن، حساس‌سازی مدیران شهری در برخی امور مهم شهری، آگاه‌سازی شهروندان از حقوقشان و احیای جایگاه حقوق شهروندی اشاره کرد.». اعظمی به برخی از شیوه‌های مشارکت تشکل‌های مردم‌نهاد با مدیریت شهری هم اشاره کرد و گفت: «تهیۀ بانک اطلاعاتی جامع از تشکل‌ها و نخبگان عضو در آن، بیان مسائل کلان‌شهر مشهد توسط هریک از تشکل‌ها در حوزۀ موردعلاقۀ خود و شناسایی شبکۀ مسائل شهری و حضور نمایندگان تشکل‌ها در گروه‌های پژوهشی و کارگروه‌های تخصصی مرکز پژوهش‌ها ازجمله‌شیوه‌های همکاری است.». وی ابراز کرد: «شرایط برای مشارکت و همکاری فعال در سامانۀ شورایاوران و پیگیری مطالبات از مدیریت شهری با نگاه علمی‌پژوهشی ازسوی مرکز پژوهش‌ها و امکان ضمانت اجرایی آن ازسوی مرکز نیز فراهم است.».

از ظرفیت سمن‌ها به‌نحومطلوب استفاده شود
نایب‌رئیس شورای اسلامی شهر مشهد هم در این نشست صمیمانه از نقش اثرگذار تشکل‌های مردمی در ادارۀ امور شهر گفت و تأکید کرد که از ظرفیت سمن‌ها باید به‌نحو‌مطلوب بهره‌برداری شود. محمد سهیلی با بیان اینکه طبق قانون اساسی وظیفۀ شوراها ایجاد مشارکت مردمی است و همین موضوع از چالش‌های مهم شوراها به حساب می‌آید، گفت: «برای ارتباط اعضای شورا با جمعیت شهری نیازمند یک شبکۀ ارتباطی هستیم تا بتوان به‌وسیلۀ آن تعاملات را افزایش داد.». وی در ادامه به تشریح اقدامات مختلف شوراهای شهر مشهد در زمینۀ ایجاد ارتباط با تشکل‌های مردم‌نهاد و سازمان‌های مردمی طی ادوار مختلف مدیریت شهری پرداخت و تصریح کرد: «شورای اسلامی شهر در دورۀ سوم، ایجاد شوراهای اجتماعی محلات را کلید زد و خوشبختانه این رویه توسط شورای چهارم ادامه پیدا کرد.».
رئیس کمیسیون برنامه و بودجۀ شورای اسلامی شهر مشهد با اشاره به اینکه شوراهای اجتماعی محلات می‌توانند برای ٢۵درصد بودجۀ عمرانی مناطق تصمیم‌گیری کنند، تصریح کرد: «شوراهای اجتماعی محلات از شخصیت‌های حقوقی شکل گرفته‌اند که همین موضوع، ضعف این شوراها به حساب می‌آید.». وی شورای اجتماعی محلات را مصدر بسیاری از تصمیم‌گیری‌های شهری دانست و گفت: «شورای چهارم تجربه‌های جدیدی به منصۀ ظهور رساند و اصلی‌ترین آن سرمایه‌گذاری در تشکل‌ها بوده است.». سهیلی با بیان اینکه در اواخر دورۀ چهارم شورای اسلامی شهر مشهد شرکت‌های دانش‌بنیان نظام‌مند شدند و تجارب خوبی نیز در تعامل با تشکل‌ها صورت گرفت، افزود: «ظرفیت سمن‌ها یک‌دهم ظرفیتی است که برای مشارکت مدیریت شهری لازم است.».

اهمیت به تشکل‌ها، بسترساز شرکت مردم در امور شهری
امیر شهلا، منتخب پنجمین دورۀ شورای اسلامی شهر مشهد هم به‌عنوان میهمان این نشست صمیمانه در سخنانی به رویکرد دورۀ آیندۀ مدیریت شهری در ارتباط با تشکل‌های مردمی اشاره کرد و گفت: «بستر مشارکت شهروندان در امور شهری با اهمیت‌دادن به تشکل‌های مردمی فراهم می‌شود.».
او ادامه داد: «باید بپذیریم که محور توسعۀ جوامع، انسان‌های آن جامعه هستند، لذا باید تلاش شود تا بیشترین اثرگذاری و اثرپذیری را در جوامع شاهد باشیم.». شهلا عنوان کرد: «تشکل‌مند‌کردن سرمایه‌های انسانی برای رسیدن به هدف مشخص، مهم‌ترین شاکله و شاخصه‌ای است که سمن‌ها به‌صورت حضوری و غیرحضوری انجام می‌دهند و می‌توان از انرژی آنان برای توسعۀ شهر بهره برد.».
شهلا ادامه داد: «گسترش فعالیت سمن‌ها (سازمان‌های مردم‌نهاد) به کوچک‌سازی دولت، توانمندی مردم، افزایش سرمایۀ اجتماعی، کارآمدسازی، عملیاتی‌کردن برنامه‌ها و... در نظام شهرها کمک می‌کند، پس هرچه انگیزۀ شهروندان را با محورقراردادن تشکل‌ها بالا ببریم، به شهر و مردم کمک خواهیم کرد.».
منتخب پنجمین دورۀ شورای اسلامی شهر مشهد در پایان ابراز کرد: «حضور سمن‌ها را با روان‌سازی، نقش‌پذیر‌بودن و قانون‌مند‌کردن آنان باید تسهیل کرد تا بتوانیم در حوزۀ سرمایۀ اجتماعی شهر و توسعۀ مدیریت شهری مشهد از آنان بهره بگیریم.».

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس