شهرداری مشهد اعتراض خود را نسبت به وجود اشکالات متعدد در طرح نوسازی و بهسازی بافت پیرامون حرم مطهر اعلام کرد ؛ گرفتار بازی بازنگری

امیرعلی قاسمی‌مقدم- داستان تصمیمات عجیب‌وغریب شورای عالی شهرسازی و معماری کشور سر درازی دارد؛ از تصویب یهویی طرح‌های شهری بدون کسب نظر از مدیریت شهری مشهد گرفته تا ابلاغ مصوبات غیرقانونی و مغایر با اختیارات این شورا.
پس از معطلی چندین‌وچند‌ماهۀ طرح جامع شهر مشهد در این شورای عریض و طویل و عدم ابلاغ آن به دلایل نامعلوم، همین چند‌وقت‌پیش بازنگری طرح نوسازی بافت پیرامون حرم مطهر رضوی در غیاب نمایندۀ شهرداری و شورای اسلامی شهر مشهد به تصویب اعضای شورای عالی شهرسازی و معماری رسید تا عیب‌ها و نواقص آن همچنان نهفته بماند.
از این‌ها که بگذریم، می‌رسیم به اظهارات جالب‌توجه آقای معاون استاندار. مقدوری در گفتگو با پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت راه و شهرسازی، با چشم‌پوشی از مصوبات بعضاً غیرقانونی و غیرکارشناسی شورای عالی شهرسازی و معماری، در حد توان خود، از این شورا تعریف و تمجید کرده است.
مدیران شهری بارها درقالب نامه‌های اعتراضی به استانداری خراسان رضوی، گلایۀ خود از مصوبات گاه‌وبیگاه شورای عالی شهرسازی و معماری را مطرح کرده‌اند، اما بی‌توجهی آقایان مسئول به اعتراض نمایندگان پارلمان شهری، کار را به جایی رساند که شهردار مشهد روز گذشته شخصاً به دکتر حسن روحانی، رئیس‌جمهور، نامه بنویسد و از تصمیمات غیرقانونی و نگران‌کننده دربارۀ بهسازی بافت پیرامون حرم مطهر رضوی شکایت کند.

بازنگری طرح تفصیلی بافت پیرامون حرم
بدون مشورت مدیریت شهری
سیدصولت مرتضوی در این نامه ضمن اشاره به مصوبۀ اخیر شورای عالی شهرسازی و معماری کشور درزمینۀ بازنگری طرح بهسازی بافت پیرامون حرم مطهر رضوی، به بیان برخی از مشکلات و نواقص این طرح پرداخته و نسبت به عواقب اجرای آن هشدار داده است.
در این نامه آمده است: «همان‌گونه که مستحضرید، پس از انتقادات فراوان به طرح نوسازی و بهسازی بافت پیرامون حرم مطهر هم‌زمان با آغاز‌به‌کار شورای اسلامی شهر مشهد در دورۀ چهارم، فرصتی تاریخی فراهم شد تا طرح مذکور و تبعات اجرای آن، به‌طور‌جدی به نقد و اصلاح گذاشته شود. شرکت مادرتخصصی عمران و بهسازی شهری، به نمایندگی از وزارت راه و شهرسازی به‌عنوان پیمانکار سال‌ها اجرای طرح مذکور را به عهده داشته، اما در میانۀ شدت‌یافتن انتقادات به طرح، وزارت راه و شهرسازی، به‌صورت خودخوانده و خودخواسته، بدون درنظر‌گرفتن موازین قانونی و جایگاه‌ها، رأساً و بدون جلب موافقت و همکاری مدیریت شهری مشهد به موضوع بازنگری طرح وارد شد. باوجود همۀ این موارد که به‌طور مکرر مورد اعتراض قرار گرفته، به‌طور‌ناگهانی از طریق جراید و رسانه‌های عمومی مطلع شدیم که در جلسۀ شورای عالی شهرسازی و معماری مورخ ١٩/۴/٩۶ بازنگری طرح نوسازی و بهسازی بافت پیرامون حرم مطهر بدون اطلاع و حضور شهرداری و شورای اسلامی شهر مشهد به تصویب رسیده است.».
شهردار مشهد در این نامه ضمن اعتراض شدید به رویۀ غیرقانونی و به‌دور از شئونات اداری دبیرخانۀ شورای‌عالی شهرسازی و معماری، به برخی از موارد مورد اعتراض مدیریت شهری پرداخته است: «براساس بند(٨-١) آیین‌نامۀ نحوۀ بررسی و تصویب طرح‌های توسعه و عمران... مصوب ١٣٧٨ بازنگری طرح بهسازی، نوسازی، بازسازی بافت پیرامون حرم مطهر امام‌رضا(ع)، طرح تفصیلی است به‌این‌ترتیب به استناد بند (٣) مادۀ (١) قانون تغییرنام وزارت آبادانی و مسکن مصوب١٣٨٣ و مادۀ (۵) قانون تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری مصوب١٣۵١، طرح مذکور نوعی طرح تفصیلی است، می‌بایست به تأیید و تصویب شهرداری و شورای اسلامی شهر برسد که متأسفانه چنین نشده است.».
شهردار مشهد خاطرنشان کرده است: «همچنین براساس بند٣۴ مادۀ٧١ قانون شوراها مصوب١٣٧۵ طرح‌های تفصیلی پس از بررسی و تأیید شورای اسلامی شهر، توسط شورا برای تصویب به مراجع ذی‌ربط قانونی ارسال می‌‌شود. عدم تأیید بخش مهمی از طرح، قبلا طی نامه‌های ٢٣٩٨١/۴/ش ٢٨/١٢/٩۵ و ۵۴٠٣/۴ /ش مورخ ١٢/۴/٩۶ اعلام شده است.».

اشکالات بازنگری
طرح تفصیلی بافت پیرامون حرم را مکرر اعلام کردیم
مرتضوی در این نامه تأکید کرده است: «طرح مذکور علی‌رغم عدم تأیید در کمیسیون مادۀ۵ استان و اعلام نیاز به تکمیل مطالعات و رفع نواقص در مصوبۀ مربوطه، برخلاف روال پیش‌بینی‌شده در قانون، به شورای‌عالی شهرسازی و معماری ارسال شده و متعاقباً بدون حضور شهرداری مشهد به تصویب نیز رسیده است. شایان ذکر است نامه‌ای ازسوی شورای‌عالی شهرسازی معماری مبنی‌بر دعوت شهرداری مشهد برای حضور در جلسۀ مذکور، توسط شهرداری واصل نگردیده است. بازنگری انجام شده که عمدۀ آن تکرار مطالب طرح قبلی است، نه‌تنها مورد تأیید مدیریت شهری مشهد نیست که به‌طورمکرر اشکالات و نقایص آن توسط شهرداری و مراجع علمی و دانشگاهی شهر نیز اعلام شده است.».
در این نامه خطاب به رئیس‌جمهور عنوان شده است: «فرایند انتخاب مشاور و انعقاد قرارداد با ابهامات و چالش‌های فراوان مواجه است و بیم آن نیز به‌طور‌جدی وجود دارد که هزینۀ چندمیلیاردی این فرایند که از بیت‌‌المال پرداخت شده، به‌دلیل بی‌توجهی به قانون عدم رعایت شئونات علمی و حقوقی، بی‌فایده و بلااثر باشد. فارغ از مباحث قانونی، عمده‌مخالفت شهرداری، به‌دلیل اشکالات متعدد فنی طرح مذکور در زمینۀ مبانی، محتوا و فرایندهاست.».
شهردار مشهد ضمن اشاره به برخی از مشکلات فنی بازنگری طرح بهسازی بافت پیرامون حرم مطهر رضوی درزمینۀ مبانی خاطرنشان کرده است: «عدم توجه کافی به نقدهای وارده به طرح قبلی و مصوبات شورای عالی شهرسازی که زمینۀ اصلی بازنگری طرح بوده و الزام به " تجدیدنظر بنیادین" هم به‌لحاظ نظری و هم در عمل را به‌همراه داشته، کم‌توجهی به تأکیدات و الزامات بالادستی و قانونی، نادیده‌گرفتن و بازیچه‌انگاشتن حقوق مکتسبۀ قبلی و عدم توجه به تبعات آن و نحوۀ جبران حقوق مکتسبۀ نادیده‌انگاشته‌شده، عدم رعایت سلسله‌مراتب فضایی و برنامه‌ریزی، بسندگی به یک طرح کالبدی و مغفول‌ماندن جدی و مؤثر موضوعات فرهنگی و غیرکالبدی و نامشخص و ناکافی‌بودن مبانی سناریوسازی، ارزیابی سناریوها و عدم تحلیل هزینۀ منفعت سناریوها درجهت تأمین اهداف و چشم‌انداز تعیین‌شده ازجمله مشکلات فنی طرح به‌شمار می‌رود.».
در ادامۀ این نامه تصریح شده است: «نقصان جدی و مؤثر مرحلۀ شناخت و بسندگی به شناخت اسنادی علی‌رغم نیاز به شناخت و درک واقعی ناشی از حضور و ارتباط با انسان، فضا و فعالیت در این بافت و استناد به مطالعات انجام‌شده در سال‌های نسبتاً دور با وجود تغییر فرض‌های آن مطالعات (مثل مطالعات ترافیکی که به مطالعات زیر‌سطحی استناد می‌کند) که بعضاً مغایرت بارز با نظر‌سنجی سالیانۀ دانشگاه فردوسی دارد، یکی از این مشکلات به لحاظ محتوایی است.».
شهردار مشهد با انتقاد از عدم تهیۀ نقشه‌ای به‌روز از وضع موجود و پیشنهاد طرح مصوب ملاک عمل تأکید کرده است: «بلاتکلیفی جایگاه شریان‌های ارتباطی (عدم تعیین‌تکلیف برخی از موضوعات اساسی ماندن زیرگذر حرم و عدم پیش‌بینی گزینه‌های مدنظر)، اشتباهات در محاسبۀ تراز مالی طرح و عدم ارائۀ تراز مالی قابل تحقق و عملیاتی (پیشنهادات خیالی و غیرقابل‌تحقق برای درآمدها) و ایرادات متعدد و گسترده در مطالعات و خروجی‌های طرح هم به‌لحاظ موضوعی و هم به لحاظ تلفیق مطالعات و تدوین خروجی‌ها (نظیر عدم ارائۀ پیشنهادات شهرسازی تحقق‌پذیر، عدم شفافیت مقیاس طرح، عدم مطابقت راهبردها و پیشنهادات و...) از دیگرمشکلات طرح جدید در حوزۀ محتوایی است.».

به‌فوریت مصوبۀ طرح بافت پیرامون حرم
کان‌لم‌یکن شود
مرتضوی درخصوص مشکلات طرح جدید بهسازی بافت پیرامون حرم مطهر رضوی به‌لحاظ رویه‌ای هم عنوان کرده است: «نامشخص‌بودن مرجع راستی‌آزمایی استنادات و پیشنهادات مشاور (ناهماهنگی و نادیده‌انگاشتن نظرات شهرداری در فرایند انعقاد قرارداد، تهیه و تصویب طرح و عدم اجابت در‌خواست‌های متعدد برگزاری جلسات کارشناسی مشترک)، بی‌توجهی عملی به ضرورت و اهمیت جلب مشارکت فکری نخبگان و فراهم‌کردن زمینۀ اجماع نخبگانی علی‌رغم تأکیدات شفاهی، بی‌توجهی به دانش شهرسازی و سرمایۀ انسانی موجود در شهر علی‌رغم تلاش یک‌سویۀ ایشان، عدم ارائۀ اطلاعات و اسناد پشتیبان قابل‌بررسی در فرایند تهیه و ارائۀ خروجی‌ها (نقشه با فرمت مناسب، محاسبات مالی و اقتصادی و...) و عدم تعریف ناظر و مرجع بررسی‌کنندۀ تخصصی برای کنترل و راستی‌آزمایی ابعاد فرهنگی، اجتماعی و غیرکالبدی طرح ازجملۀ این مشکلات است.».
در بخش پایانی نامۀ شهردار مشهد خاطرنشان شده است: «ضمن ابرازتأسف فراوان از چنین‌رویه‌ای و اصرار بر تصویب طرحی با این حجم از اشکالات و مخالفت‌ها، همراه با اعلام نگرانی شدید از مداخله و اعمال‌نظرات گسترده در فرایندهای قانونی که موجب مخدوش‌شدن وجهۀ قانون و اعتماد عمومی خواهد شد، مستدعی است دستور فرمایید در چهارچوب اجرای قانون و حفظ اعتبار و حیثیت مراجع قانونی، به‌فوریت مصوبۀ مذکور کان‌لم‌یکن شود و موضوع به فرایند قانونی خود بازگردد.».

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس