شاید یکی از قربانی کنندگان اصلی کودکان بی‌گناهمان، خود ما باشیم؛ مـا متـهمـیم

معین اصغری- بیشتر خانواده‌ها به کودکان خود می‌گویند که با غریبه‌ها صحبت نکن و چیزی از آن‌ها نگیر و به‌دنبال آن‌ها راه نیفت و صحبت‌های دیگری از این قبیل، اما باید به این نکته توجه داشت که این قبیل توصیه‌ها لازم است اما کافی نیست، چراکه گاهی کسانی که دست به سوء‌استفادۀ جنسی از کودک می‌زنند، جزو آشنایان کودک هستند. به یاد داشته باشید که کودکان به‌راحتی اعتماد می‌کنند و حتماً لازم نیست برای سوءاستفادۀ جنسی از آن‌ها فرد به زور
متوسل شود.
احتیاط‌های سنتی درمورد غریبه‌ها برای محافظت از کودک کافی نیست، چراکه اغلب افرادی که به کودک آسیب می‌زنند، معمولا برای او شناخته‌شده هستند، از این‌رو تمایز قائل شدن بین یک غریبه و فردی آشنا اما نامطمئن برای کودک، دشوار است؛ به همین دلیل کودکان نیاز دارند که برای ارتقای ایمنی‌شان، بر راهنمایی‌های عملی بزرگ‌ترها تکیه کنند.
برای آموزش مؤثرتر شیوه‌های محافظت از خود به کودکان، می‌توان نکات اساسی را درقالب قوانین به آن‌ها آموخت. علم و تجربه هر دو نشان داده‌اند که کودکان از داشتن قوانین ایمنیِ عینی و عملی سود می‌برند.
این قوانین شامل چند اصل بسیار ساده و متناسب با درک کودکان است که تفهیم آن‌ها به کودک، ایمنی فردی او را تا حد زیادی افزایش خواهد داد. آن‌ها را با کودکتان مطرح و به او کمک کنید تا آن‌ها را در تمرین‌های «اگر... شود، شما چه می‌کنی؟» که در این شماره توضیح داده خواهد شد،
به‌کار بگیرد.
..........................................
بهتر است کودک قبل از اینکه هرگونه تغییری در برنامه‌هایش ایجاد کند مثلا بخواهد به جایی برود یا چیزی را از کسی بپذیرد، حتماً آن را با یکی از والدین یا در غیاب آن‌ها با فردی که امین والدین است، درمیان بگذارد(کودکان در تشخیص افرادی که می‌توانند به آن‌ها اعتماد کنند، نیاز به کمک والدین دارند.). بچه‌ها باید بدانند زمانی که والدینشان از جایی که آن‌ها می‌روند و کاری که آن‌ها می‌کنند، باخبر باشند، امنیت بیشتری خواهند داشت. بهتر است کودک برای تأمین امنیت بیشتر خود و نیز لذت بردن بیشتر از موقعیت‌ها با یک دوست خوب همراه باشد. این دوست می‌تواند والدین، دیگر افراد مطمئن یا یک بچۀ بزرگ‌تر باشد.
﷯ بگذارید کودکتان بپرسد
کنجکاوی جنسی کودکان بسته به هوش و روابط اجتماعی آن‌ها از سه تا شش‌سالگی شروع می‌شود. آنچه مهم است، این است که بچه‌ها شوق و هیجان زیادی در کشف جنسیت خودشان دارند. دنیای ذهنی کودک بسیار پاک و معصوم است و اگر سؤالات جنسی می‌پرسد، والدین نباید احساس شرم، ناراحتی یا عصبانیت کنند و نگاهشان باید هم‌سو با نگاه کودک باشد. او با دنیای خودش و از دنیای پاک و معصوم خود از والدین سؤال می‌کند.بنابراین اگر والدین با هرگونه سؤال جنسی از بچه‌ها روبه‌رو شدند، نباید شرم و حیا نشان دهند، در غیر این‌صورت نمی‌توانند به او کمک کنند. اگر والدین سؤالات ابتدایی بچه‌ها را دربرابر مسائل جنسی به این شیوه پاسخ دهند، اثرات منفی دارد. اول اینکه کودک از این به بعد در این مورد از آن‌ها مشورت نمی‌گیرد. دوم اینکه منبع آگاهی‌شان را هم‌‌سن‌وسالان خودشان یا منابع نامطمئن بیرونی قرار می‌دهند و بیشتر در معرض خطر قرار می‌گیرند و بالاخره اینکه ناراحتی و عصبانیت آن‌ها از سؤال کودک، به او احساس گناه و شرم غیرضروری می‌دهد، بنابراین اگر بعدها مشکلی برایش پیش بیاید و خطری او را تهدید کند، به والدین نمی‌گوید.
﷯ چگونه مطرح کنیم؟
درست است که سن آموزش مسائل جنسی به کودکان، از چهار،پنج‌سالگی یعنی زمانی که کودک اندام خودش را می‌شناسد، شروع می‌شود اما والدین باید بدانند که تنها درصورتی‌که کودک از آن‌ها سؤال جنسی کرد، باید پاسخ دهند نه اینکه خودشان بی‌مقدمه برای کودک توضیح دهند. ممکن است والدین در کودک رفتاری ببینند که احساس کنند او آمادگی آموزش مسائل جنسی را دارد؛ مثلا وقتی که کودک اندام جنسی‌اش را نمی‌پوشاند.
والدین باید به خاطر داشته باشند که سؤالات کودک را به‌صورت کلی و متناسب با سن او پاسخ دهند؛ مثلا اگر کودک می‌پرسد: «مامان من از کجا اومدم؟» مادر پاسخ می‌دهد: «از شکمم» و اگر چرایی این مسئله را پرسید، مادر می‌گوید: «بچه باید جایی رشد کنه که گرم و آروم باشه و کسی به اون صدمه نزنه و اینجا بهترین جاست.». هرچه سن کودک افزایش می‌یابد، پاسخ‌ها می‌تواند بسط بیشتری پیدا کند. در آموزش به کودک، خصوصی کردن و شخصی نشان دادن اندام‌های جنسی به بچه‌ها مهم است، زیرا یاد می‌گیرند که از خودشان مراقبت کنند. نکتۀ مهم آن است که در این آموزش جنسی نباید کودکان به خاطر اندام جنسی‌شان شرم‌سار شوند؛ به‌عنوان مثال می‌توان در آموزش جنسی به کودک گفت: «کسی اجازه نداره به چشم و گوش تو دست بزنه. بعضی اندام‌ها مثل چشم و گوش ماست و خیلی خصوصی است و هرکسی نباید به اون دست بزنه. همون‌طور که اگر کسی به چشم و گوشِت دست زد، میای به من می‌گی، دربارۀ این قسمت هم اگر کسی دست زد، میای به من می‌گی.» به این ترتیب کودک اول از همه مراقبت از خود را یاد می‌گیرد و دوم اینکه اگر تعرضی پیش آمد، بلافاصله والدین را مطلع می‌کند. اگر والدین، پیام عیب است و زشت است به کودک خود بدهند، درصورتی‌که تعرضی پیش بیاید، کودک چنان شرم و اضطرابی پیدا می‌کند که آن را بازگو نمی‌کند. نکتۀ مهم این است که کودک با شما احساس راحتی بکند.
﷯ ایمنی فردی
بدن کودک متعلق به خود اوست و او این حق را دارد به هر کسی که بخواهد اعضای حساس بدنش را لمس کند یا کاری کند که به‌نظر او اشتباه است، محکم «نه» بگوید و این موضوع آموزش می‌خواهد که کار پدر و مادر است. بچه‌ها باید یک حریم خصوصی برای خود تعیین کنند و دربرابر هر کسی که بخواهد به این حریم‌ها تعرض کند، مقاومت کنند. اگر زمانی فردی کودک را آزار داد، ترسید یا به‌نحوی احساس ناراحتی در او به‌وجود آمد، باید فوراً مسئله را با یک بزرگ‌تر مطمئن درمیان بگذارد. همچنین والدین باید با رفتار خود این اعتماد را در کودک ایجاد کنند که او تا زمانی که برای کمک به نزد والدین می‌آید، دچار دردسر نخواهد شد: «من(کودک) به هیچ پیغام ناشناسی پاسخ نخواهم داد. اگر هم چنین پیغامی‌ دریافت کنم، بلافاصله به بزرگ‌تر معتمدم نشان خواهم داد. همچنین من هرگز از این پیغام‌ها برای کسی نخواهم فرستاد.»
باید توجه داشت که آزار جنسی، محدود به فضای واقعی نیست و دنیای گسترده و رنگارنگ اینترنت نیز محل مناسبی برای وقوع این اتفاق است. بسیاری از کودکان ما درحالی(برای کارهای مدرسه یا سرگرمی) از اینترنت استفاده می‌کنند که هنوز دربارۀ مخاطرات کاربری‌های غیرمجاز، آموزش لازم را ندیده‌اند، از این‌رو وضع قوانینی برای تأمین ایمنی شخصی آن‌ها در این زمینه نیز ضروری به نظر می‌رسد. می‌توان قوانین را درقالب قول و قرار به کودک آموزش داد. به معنای روشن‌تر می‌توانید شرایطی فراهم کنید که کودک قول‌های زیر را به شما بدهد: «من(کودک) به پدر و مادرم قول می‌دهم به قوانینی که با مشورت هم دربارۀ استفاده از اینترنت وضع کرده‌ایم، پایبند بمانم. من بدون اجازۀ والدین، این قوانین را نقض نخواهم کرد.»
﷯ علائم زودرس و دیررس آزار جنسی کودکان
بررسی آثار و عواقب سوءاستفادۀ جنسی بسته به سن کودک و تعداد دفعات آزار جنسی، متفاوت است. والدین باید توجه داشته باشند که تعرض جنسی به کودک، لزوماً یک رابطۀ جنسی با کودک تعریف نمی‌شود. کودک سه‌ساله پیش‌بینی و توقع ندارد که کسی به او دست بزند، بنابراین آزار جنسی از لمس کردن شروع می‌شود و می‌تواند تا یک رابطۀ کامل جنسی هم ادامه یابد. آزار جنسی تبعات روان‌شناختی بی‌شماری تا پایان عمر باقی می‌گذارد. عوارض کوتاه‌مدت بلافاصله بعد از انجام آزار جنسی با علائم شب‌ادراری، گوشه‌گیری، علائم اضطرابی شدید و ترس شدید می‌تواند بروز کند. او ممکن است در حضور دیگران، احساس وحشت کند و بار گناه روی دوشش بماند و به‌نوعی این حس به او دست بدهد که همۀ بزرگ‌سالان آن جنس، ممکن است آزارگر باشند و قصد آزار رساندن به او را داشته باشند. در عوارض بلندمدت در بسیاری مواقع، ممکن است فردِ قربانی در نوجوانی یا بزرگ‌سالی دچار افسردگی شود و گاهی اقدام به خودکشی کند.
﷯ واکنش خانواده‌ها تعیین‌کننده است
اگر خانواده بموقع از اتفاق آزار جنسی ناگوار، مطلع و متوجه شود که کودکش یک یا چندبار هدف آزار قرار گرفته است، مداخلات روا‌ن‌شناختی زودهنگام می‌تواند تاحدودی از بروز تبعات درازمدت جلوگیری کند. به خانواده‌ها توصیه می‌شود حتماً مراقبت کافی از فرزندانشان داشته باشند و آن‌ها را تنها درکنار یک فرد بزرگ‌سال که حتی ممکن است کاملا آشنا هم باشد، قرار ندهند و تماس‌ها طوری باشد که خودشان نقش نظارتی داشته باشند. کودکانی که آموزش‌های لازم را می‌بینند و اطلاعات و آگاهی بهتری دارند، میزان آسیب‌پذیری‌شان نسبت‌به کودکانی که هیچ آموزش جنسی ندیده‌اند و هیچ آشنایی دربارۀ بدنشان و آزارهای جنسی ندارند، کمتر است، پس همیشه تأکید بر پیشگیری است.
..........................................
چند ماه بعد از قتل فجیع ستایش، بار دیگر جنایتی هولناک، مردم را داغ‌دار کرد
بی‌گناهی به نام آتنا
٢٩خرداد خبری در تلگرام مبنی‌بر گم شدن دختربچه‌ای هفت‌ساله به نام آتنا اصلانی در شهرستان پارس‌آباد منتشر شد. پدر آتنا سال‌ها بود که در خیابان پزشکان پارس‌آباد دست‌فروشی می‌کرد و پوشاک می‌فروخت. در این میان دختربچۀ هفت‌ساله‌اش که به‌گفتۀ اطرافیانش، دختری باهوش و خوش‌زبان بود، گاهی همراه پدر می‌رفت تا به او کمک کند. روز حادثه هم آتنا کنار بساط پدرش بود. آن روز وقتی پدر مشغول گفتگو با مشتری بود، او آنجا را ترک کرد و دیگر هرگز بازنگشت.دادستان شهرستان پارس‌آباد می‌گوید: آتنا زمان‌هایی که کنار بساط پدرش بود، برای استفاده از دستشویی یا خوردن آب به مغازۀ رنگرزی‌ای که در نزدیکی بساط پدرش بود، می‌رفت. صاحب مغازه، مردی چهل‌ساله بود که آتنا و پدرش را از مدت‌ها قبل‌ می‌شناخت. آن روز هم بی‌آنکه پدر متوجه شود، آتنا راهی مغازۀ مرد چهل‌ساله شد، غافل از اینکه او نقشۀ شومی‌ برایش کشیده است. ساعتی از رفتن آتنا گذشت و پدرش که آن روز سرش شلوغ بود، به تصور اینکه او به خانه برگشته است، به کارش ادامه داد. ازسوی دیگر مادر آتنا تصور می‌کرد دخترش نزد پدرش است و همین باعث شد تا چند ساعت بعد، کسی متوجه ناپدید شدن دختربچه نشود.
﷯ اعتراف قاتل آتنا به قتل
مأموران وقتی متوجه شدند که در این مسیر، یک مغازۀ رنگرزی متعلق به مرد چهل‌ساله‌ای به نام «اسماعیل جعفرزاده» وجود دارد که آتنا گاهی‌اوقات برای خوردن آب به آنجا می‌رود، حدس زدند که وی روز حادثه نیز به این مغازه رفته و پس از آن ناپدید شده است؛ هرچند مرد جنایتکار سعی می‌کرد هرطوری شده خودش را بی‌گناه جلوه دهد، درنهایت بازجویی‌ها و تحقیقات کارآگاهان به نتیجه رسید و این مرد به قتل آتنا اعتراف کرد. او گفت: دو، سه روزی بود که با دیدن آتنا و طلاهایش وسوسه شده بودم. روز حادثه به مغازه‌ام آمد که آب بخورد و چون کسی آنجا نبود، به طرفش رفتم. خواستم نقشه‌ام را اجرا کنم اما او شروع کرد به فریاد زدن؛ برای همین دستم را روی دهانش گذاشتم و وقتی به‌خودم آمدم که دیگر نفس نمی‌کشید. ترسیده بودم و جسدش را داخل ساکی گذاشتم و آن را به پارکینگ بردم و در بشکه‌ای پلاستیکی مخفی کردم تا سر فرصت در محلی خلوت رها کنم اما چند روز بعد به‌عنوان مظنون دستگیر شدم و رازم فاش شد. پزشکی قانونی آثار آزار و اذیت جنسی برروی جسد آتنا را تأیید کرد.

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس