نسخه پی دی اف
آخرین خبرها

رفع ابهام از تعاریف شهر هوشمند

مفهوم شهر هوشمند به عنوان نظریه‌ای که به تازگی پا به عرصه ظهور نهاده‌است، نیاز به شناسایی و بررسی بیشتری دارد تا بتوان توفیق دستیابی به آن را محقق ساخت و از گمراهی و اشتباه اجتناب کرد. تا کنون تعاریف زیادی در زمینه شهر هوشمند ارائه شده‌است و هرکدام سعی می‌کنند کاربرد فناوری اطلاعات و سایر ابعاد را به نحوی تبیین کنند.
در مورد تعابیر موجود، در جست‌وجوی‌های انجام‌شده، ١٨٨ تعریف در ارتباط با شهر هوشمند (شامل واژه‌های شهر دیجیتال، شهر سبز، شهر خلاق، شهر بدون کربن، شهر نوآوری) یافت شد. در این بررسی، تعابیر شهر هوشمند و شهر دیجیتال پرتعدادترین‌ها هستند. به عبارت دقیق‌تر، اصطلاح شهر دیجیتال بیشترین عنوان در ارتباط با شهر هوشمند است که یافت شد. اما در همین تعابیر هم تفاوت‌های محسوسی وجود دارد. دلایل مختلفی برای وجود این گوناگونی‌ها می‌توان برشمرد که بین اصطلاحات ذکر شده مشترک هستند. برخی از این دلایل به شرح ذیل است.
١-در سیر هوشمند سازی شهر، نخست کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات مطرح بوده و پس از آن روی نقش سرمایه های اجتماعی، زیست محیطی و ... تأکید شده است. از این رو به‌طور دقیق مرز میان هوشمندی و دیگر تعابیر مشخص نیست. به‌عبارت‌دیگر می‌توان گفت که مبنای اصطلاح شهر هوشمند آکادمیک نبوده و پیرو تغییر در سیر هوشمند‌سازی بوده است.
٢-صفت «هوشمند» به‌ویژه زمانی که به شهر اطلاق می‌شود، شفاف نیست و مشخص نیست که چه بخش یا بخش‌هایی از شهر هوشمند می‌شوند به عبارت دیگر برداشت افراد مختلف از واژه هوشمند یکسان نیست. موضوع وقتی پیچیده‌تر می‌شود که این صفت به واژه شهر اطلاق شود.
٣-شهرهای مختلف با اتکا به برخی مشخصه‌ها و تجربیات خاص، خود را هوشمند می‌دانند، بدون این‌که به معنای استانداردی رجوع کنند.
۴-مفهوم شهر هوشمند یک مفهوم در حال تغییر و یک واقعیت نسبی است. انجام پروژه‌های خاص در شهرها و میزان موفقیت آن‌ها در عمل، روی مفهوم هوشمندی اثر گذاشته و تعاریف متفاوتی از شهر هوشمند برای شهرهای مختلف ایجاد کرده است.
در همین ارتباط و برای روشن‌تر شدن مفاهیم، اسناد داخلی و خارجی مورد مطالعه قرار گرفت.
درمجموع می‌توان چنین گفت که حتی در ارتباط با یکی از واژه‌های موجود یعنی شهر هوشمند، یک تعریف واحد و استاندارد وجود ندارد. نکته مهم این است که اگر چه همپوشانی‌هایی بین این تعابیر وجود دارد، اما هر یک از این تعابیر به مسیرها، اهداف و استفاده از ابزار مختلفی منجر می‌شوند. از همین رو، لازم است این ابهام از همان ابتدا در ارتباط با شهر مشهد زدوده شده، تا تصویری روشن از هدفی که برای مدیریت شهر مشهد بر مبنای هوشمند‌سازی دنبال می‌شود، برای ذی‌نفعان ترسیم
گردد.
با انتخاب جنبه‌های مهم‌تر و کلیدی‌تر از مفهوم شهر هوشمند برای مشهد، می‌توان سیاست‌های توسعه و نوآوری در این شهر را جهت داد و پیشرفت‌های حاصل را به‌صورت مناسب اندازه‌گیری و ارزیابی کرد. با توجه به بررسی‌های انجام شده در نهایت می‌توان تعریف اتحادیه اروپا از شهر هوشمند را به عنوان یک تعبیر تا حدی کامل مد نظر قرار داد. اتحادیه اروپا در تعریف شهر هوشمند اعلام کرده است که شهر هوشمند شهری است که «مشکلات عمومی» را از طریق «راه‌حل‌های مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات» و بر اساس رویکرد «چند ذینفعی» و «مشارکت‌های مبتنی بر شهرداری» حل می‌کند.

*کارشناس و پژوهشگر شهر هوشمند
رقیه حاجی زاده طوسی*

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس