نسخه پی دی اف

دکتر کزازی درآیین رونمایی کتاب «رزمنامه کنیزک» ؛ خراسانی‌ها شاهنامه را از دست داده‌اند

بزرگمهر ایرانی- آیین رونمایی و بررسی رویکرد ادبی-پژوهشی کتاب «رزمنامه کنیزک» با حضور دکتر ژاله آموزگار و دکتر میرجلال‌الدین کزازی در بنیاد فردوسی توس برگزار شد.به گزارش شهرآرا، «رزمنامه کنیزک» (حماسه‌ای به زبان گورانی و روایتی از یادگار زریران) کتابی به‌کوشش دکتر آرش اکبری مفاخر، عضو هیئت علمی بنیاد فردوسی توس و ششمین اثر از پژوهش‌های کانون فردوسی -مرکز پژوهش حماسه‌های ایرانی- است که انتشارات مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهش‌های ایر‌انی و اسلامی) به چاپ رسانده‌ است.کتاب «رزمنامه کنیزک» از آثار ادبیات حماسی ایران است که با رویکردی علمی به نگارش درآمده‌ است. اکبری مفاخر در این کتاب ضمن ارائه پیش‌گفتار و یادداشت‌هایی مرتبط، به تصحیح، آوانگاری و ترجمه متن اصلی پرداخته‌ است.

پیام شاهنامه‌پژوه نامدار
در آغاز این برنامه پیام دکتر جلال خالقی مطلق، شاهنامه شناس مشهور ایرانی، که به پاسداشت آیین رونمایی کتاب رزمنامه کنیزک از هامبورگ فرستاده شده بود، خوانده شد. در این پیام آمده بود: آقای دکتر مفاخر نخستین کسی است که درباره چگونگی ارتباط دو شاخه شرقی و غربی حماسه‌های ایرانی، بررسی علمی کرده است و به‌ویژه مقالات و کتاب‌های ایشان در زمینه ادب حماسی کُردی از اعتبار علمی بزرگی برخوردار است. من این توفیق بزرگ را هم به ایشان و هم به کانون فردوسی و هم به خواستاران ادب حماسی ایران تبریک می‌گویم...

شاعران غرب کشور خود را پاره تن ایران می‌دانند
در ادامه ، دکتر آرش اکبری مفاخر، گزارشی از فراهم آوردن کتاب ارائه داد. وی بیان کرد: این کتاب در آبان چاپ و منتشر شد؛ اما به دلیل زلزله کرمانشاه و ارتباط مستقیم کتاب با مردم غیور و قهرمان این شهر، برنامه رونمایی از آن را به تأخیر انداختیم.
وی در بخشی دیگر از سخنانش درباره پیشینه فرهنگی خود اظهار کرد: سال ٨٧ که دوره‌های دکتری را به پایان رساندم، تصمیم گرفتم در شاخه پژوهش ادبیات حماسی غرب در کنار ادبیات حماسی شرق ایران کارم را دنبال کنم. در ادامه به این نتیجه رسیدم که ادبیات را می‌توان به دو شاخه شرقی که به زبان فارسی سخن می‌گوید و شاخه غربی که زبان‌های رایج آن کردی، گورانی، لری و غیره است تقسیم کرد.
وی افزود: از سال ٨٧ تا ٩٠ با توجه به تجربه استاد خالقی مطلق در تصحیح شاهنامه تا جایی که مقدور بود، دستنویس‌های مربوط به ادب غرب ایران را جمع‌آوری کردم و به بررسی این نسخه‌ها که برخی در کتابخانه‌های ایران و شماری در خارج از کشور مانند کشورهای فرانسه و آلمان نگهداری می‌شد، پرداختم. با بررسی ٢٠٠ هزار بیت، نسخه‌ای معروف به «هفت لشکر» را اساس کار قرار دادم و نخستین داستانش «رزمنامه کنیزک» را به عنوان اولین تجربه کاری انتخاب کردم.
اکبری ابراز کرد: متن رزمنامه یکی از آثار بسیار باارزش ادب حماسی ایران است که ما را با ادبیات شفاهی و گفتاری دوره پارت‌ها پیوند می‌زند و روایت دیگری از یادگار زریران را به ما معرفی می‌کند که نکته‌های اصیل‌تر و ناب‌تری را در خود حفظ کرده است. این نکته‌ها در شاهنامه فردوسی و غررالسیر ثعالبی نیامده است.مؤلف «رزمنامه کنیزک» تعداد بیت‌های این اثر را ١١٢۴ بیت خواند و گفت: این متن اگرچه در غرب ایران و به دست شاعران و راویانی غیرفارسی زبان تدوین شده است، ویژگی بارز و مهمش تأکید و تلاش آن بر ایران و ایرانی بودن است. در مقایسه‌ای سطحی با داستان رستم و سهراب در شاهنامه که نزدیک ١١٠٠ بیت است، درمی‌یابیم که نام ایران در رزمنامه کنیزک٨٠ بار و در رستم و سهراب ۴٠ بار آمده است. این بسیار مهم است که راویان و شاعران غرب ایران، خود را پاره تن ایران و ایرانشهر فرهنگی به‌شمار می‌آورند.

پیشینه فرهنگ ایران را به پس از اسلام تقلیل ندهیم
در ادامه این برنامه، دکتر ژاله آموزگار، پژوهشگر فرهنگ و زبان‌های ایرانی، سخنانی را درباره کتاب حماسی و کهن «یادگار زریران» و روایت‌های آن مطرح کرد. وی کار بزرگ فردوسی در سرودن شاهنامه را برخاسته از یک شخص ندانست. آموزگار تصریح کرد: همیشه فکر می کنم فردوسی شخص نیست و اگر یک شخص را هدف قرار دهیم، «بت‌پرست‌مانند» می‌شویم. آنچه مهم است فرهنگی است که فردوسی را به وجود آورد. ما فقط فردوسی را نداشته‌ایم، بلکه کسانی چون ابن‌مقفع بوده‌اند که در آن بحبوحه تسلط عرب‌ها بر ایران توانستند آثار ایرانی را با ترجمه به زبان عربی حفظ کنند.وی اظهار کرد: گاهی می‌شنویم مگر ما پیش از اسلام چه داشته‌ایم و همه چیز [آثار فرهنگی و ادبی ایران] از سده سوم هجری آغاز می‌شود. در حالی که اگر آثار پیش از اسلام به دست ما نرسیده، از بد روزگار است؛ بسیار بوده‌اند آثاری چون «نامه تنسر» که ما از وجود آن بی‌خبریم. اینکه بخواهند، برای نمونه، پیشینه شعرمان را از «آهوی کوهی در دشت چگونه دودا» به شمار آورند، توهین‌آمیزترین حرفی است که می‌توانیم بشنویم. مؤلف کتاب «اسطوره زندگی زردشت» با ارج نهادن به زحمت‌های دکتر اکبری گفت: فارغ از اینکه رزمنامه کنیزک را دوست داریم یا نه، باید رنج مؤلف را ببینیم و من بسیار به اینچنین جوان‌هایی احترام می‌گذارم و معتقدم باید به شدت بزرگشان داشت؛ آن هم در زمانه‌ای که کسی دنبال این کارها نیست.
اما دیگر سخنران برنامه، دکتر میرجلال‌الدین کزازی، استاد زبان و ادبیات فارسی با بیان اینکه سر آن ندارد که دیگر بار به کتاب رزمنامه کنیرک بپردازد، افزود: من خوش می‌دارم به زمینه‌ای دیگر بپردازم که این رزمنامه شگرفِ شیرین از آن برخاسته است. بارها گفته‌ام، نوشته‌ام که کرمانشاه نمونه‌ای است خرد، از ایران بزرگ. ما به یاری سه دانش دیرین‌شناختیِ فرهنگی می‌توانیم فرهنگ باستانی و پیشینه نیاکانی را بکاویم، بررسیم، بشناسیم. یکی باستان‌شناسی است، دودیگر می‌توانم گفت اسطوره‌شناسی است، سه‌دیگر زبان‌شناسیِ تاریخی است. کرمانشاه بر پایه این سه دانش به راستی بهشت است؛ هم بهشت باستان‌شناسی است، هم بهشت اسطوره شناسی، هم بهشت زبان‌شناسیِ تاریخی.وی خاطرنشان کرد: کمتر بومی، سرزمینی، استانی را در ایران می‌شناسیم که ساختاری فرهنگی از این‌گونه داشته باشد. به هر سوی کرمانشاه که ما بنگریم یادگاری بشکوه و کم‌مانند از تاریخ و فرهنگ ایران را می‌بینیم. درازدامن‌ترین سنگ‌نبشته جهان آن است که داریوش بزرگ بر سینه سخت و ستبر و ستوار بیستون بر نگاشته است. آیین‌ها، کیش‌های گوناگون در کرمانشاه روایی دارد، با پیشینه‌ای بسیار دیرینه. اگر از روستایی به روستای کناری برویم می‌تواند بود که با زبان و گویش دیگری روبارو بشویم.مؤلف کتاب «زیباشناسیِ سخنِ پارسی» تأکید کرد: ما زبان پارسی را به درستی نمی‌توانیم شناخت؛ مگر آنکه زبان‌ها و گویش‌های بومی ایران را شناخته باشیم.
وی در بخشی دیگر از سخنانش با بیان اینکه خراسانی‌ها، شاهنامه را از دست داده‌اند، تصریح کرد: هرچند فردوسی و شاهنامه از خراسان برخاسته‌اند، سرزمین فردوسی و شاهنامه نخست لرستان است، سپس کردستان. شما در لرستان می‌بینید کودک خرد که هنوز به دبستان نرفته است، بیت‌های شاهنامه را به‌آیین و درست می‌خواند. این‌استاد دانشگاه و شاهنامه‌پژوه در پایان از دانش برخی استادان زبان و ادب پارسی که در سال‌های اخیر از دانشگاه‌ها دانش‌آموخته می‌شوند،
انتقاد کرد.

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس