آخرین خبرها

مشکلات توسعه نامتوازن در استان

چند روز قبل خبری منتشر شد مبنی بر اینکه‌: «براساس اعلام مرکز آمار ایران در سال‌٩۴، هزینه متوسط خوراکی و غیرخوراکی دهک اول(‌کم‌درآمد‌ترین) خراسان رضوی پنج میلیون و ۵٩٢هزار و ٨٠٠ بوده است، هزینه متوسط خوراکی و غیرخوراکی دهک دهم(پردرآمدترین) خراسان رضوی ٩٢‌میلیون و ١٧٢هزار تومان است. همچنین نگاهی بر روند افزایش هزینه دهک‌ها نشان می‌دهد هزینه دهک سوم، ١١میلیون و ١٠٠تومان است. به عبارتی شکاف هزینه بین دهک اول و سوم بیش از دو برابر است، مسئله‌ای که نشان‌دهنده فشار اقتصادی روی دهک اول است. همچنین شکاف هزینه بین دهک سوم و ششم نیز دو برابر است؛ به‌طوری‌که دهک ششم سالانه ٢٢میلیون و۵٩٢هزارتومان هزینه می‌کند. دهک هشتم خراسان رضوی نیز با ۴٠میلیون تومان هزینه در مقایسه با دهک ششم دو برابر هزینه می‌کند.» همان‌طور که رقم‌های بالا به وضوح نشان می‌دهد وضعیت استان از یک نابرابری عمیق در حوزه هزینه و درآمد برخوردار است. البته این مسئله در گزارش‌های آمایش سرزمین دوره‌های قبل نیز به همین وضوح مطرح شده بود. سوال اساسی این است که این وضعیت معلول چیست؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که معمولا در به وجود آمدن مسائل و مشکلات اقتصادی نمی‌توان تک عاملی را به عنوان عامل اصلی به وجود آورنده، مشخص کرده و معمولا مجموعه‌ای از عوامل دست به دست یکدیگر داده و مشکلی را ایجاد می‌کنند. با این حال می‌توان قدرت تاثیر برخی عوامل را به مراتب بیشتر از دیگران دانست که درباره موضوع فوق‌الذکر بیان نکات زیر خالی از فایده نیست: به نظر می‌رسد مهم‌ترین عامل به‌وجود‌آورنده مشکلاتی از این دست، توسعه نامتوازن زیر‌ساخت‌ها و فرصت‌های شغلی و اقتصادی در سطح استان است. همان‌طور که آمارهای مختلف نیز تایید‌کننده این مهم است. بسیاری از زیرساخت‌ها (اگر نگوییم همه آن‌ها) در شهر مشهد متمرکز شده است و اختلاف فاحشی از این نظر با سایر شهرستان‌های استان وجود دارد. وجود بیشتر شهرک‌های صنعتی، ظرفیت‌های مربوط به حوزه خدمات به ویژه خدمات مربوط به توریسم مذهبی (زائر) و‌... باعث تجمع بیشتر فرصت‌های شغلی استان در شهر مشهد شده است. در ثانی تغییرات مکرر آب و هوایی و همچنین خشکسالی‌های مداوم در سال‌‌های اخیر نیز وضعیت کشاورزی استان را به شدت تحت تاثیر قرار داده و این بخش را با مشکل مواجه ساخته است. بماند که تحقیقات مربوط به آمایش سرزمین نیز نشان‌دهنده نبود الگوی صحیح کشت متناسب با شرایط جغرافیایی در بسیاری از نقاط استان است. جدای از وضعیت زیرساخت‌ها و فرصت‌های اقتصادی، بسیاری از امکانات رفاهی نظیر دسترسی به مراکز درمانی و بهداشتی، مراکز فرهنگی و علمی، امکانات ورزشی و تفریحی و‌... نیز در مشهد وجود داشته و از این بابت نیز تفاوت بسیاری با سایر شهرستان‌های استان به وجود آمده است که مشهد را به مراتب شهری جذاب‌تر برای ادامه زندگی نسبت به سایر شهرستان‌های استان معرفی می‌کند. عوامل فوق باعث مهاجرت شدید مردم از روستاها و شهرستان‌های مجاور به مشهد شده است که این مسئله جدای از خالی شدن بسیاری از روستاها و‌... معضل بزرگی به نام حاشیه‌نشینی را در شهر مشهد ایجاد کرده که براساس آمار به دست آمده چیزی حدود ٣٠‌درصد برآورد شده است. این میزان حاشیه‌نشینی در کشور کم‌سابقه است و خود می‌تواند مشکلات بسیاری را ایجاد کند؛ چرا‌که بیشتر مهاجرین و حاشیه‌نشین‌ها، به دلیل برخوردارنبودن از توان مالی و تخصصی به مشاغل ساده‌، موقت و ناپایدار روی آورده و با توجه به وضعیت رکود حاکم بر کشور، از درآمدهای بسیار پایینی برخوردار خواهند بود.
*کارشناس اقتصادی/ محمد جعفری‌نژاد *

itbaran.ir شرکت داده پردازی باران شرق توس