نسخه پی دی اف
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
-

بر اساس سند «نحوه تعامل مطلوب مساجد با شهرداری» مطرح شد؛ ١٠١۵ مسجد فعال ، کمبود ٢۴٠ مسجد

.


گروه گزارش- با وجود فعالیت هزار و ١۵ مسجد در نقاط مختلف مشهد، این شهر با در نظر گرفتن سرانه تعریف‌شده برای مساجد به نسبت جمعیت، با کمبود ٢۴٠مسجد مواجه است.
به گزارش شهرآرا، با هدف تدوین مدلی مطلوب برای بهره‌وری و پویاکردن کارکردهای مسجد در تراز اسلامی، سندی آماری و تحلیلی از سوی دفتر مطالعات فرهنگی و اجتماعی شهرداری مشهد در خصوص فعالیت مساجد تدوین شده که ضمن تبیین وضعیت موجود مساجد شهر، مدل تعامل با مساجد و توسعه آرمانی نیز گردآوری شده است.

پراکندگی نامناسب مساجد
در مناطق شهری مشهد
بر این اساس، تعداد مساجد فعال شهر مشهد هزار و ١۵مسجد است که آمارها از کمبود ٢۴٢مسجد حکایت دارد. این کمبود در نقاط دورتر از بافت مرکزی به‌ویژه مناطق غربی مشهد، بیشتر دیده می‌شود و در عین حال، در برخی مناطق مرکزی و قدیمی شهر با تراکم مساجد مواجه هستیم. برای جبران این کمبود، البته در دوره فعلی مدیریت شهری با مصوبه شورای اسلامی شهر ساخت ١١٠مسجد تحت عنوان«نهضت مسجدسازی» در مناطق مختلف شهر در دستور کار قرار گرفت و مقرر شد تا اوایل سال٩۶ به بهره‌برداری
برسند.

کمبود مسجد در غرب مشهد
در این میان، در سند تدوین‌شده از وضعیت مساجد شهر مشهد، پراکندگی مساجد براساس منطقه‌بندی‌های شهرداری نیز مشخص شده است که کمبود مساجد در مناطق توسعه‌یافته شهری بیشتر از هر نقطه دیگر مشهد است، چنان‌که در حال حاضر، برای جمعیت بیش از ٢۶۵هزار نفری منطقه١٠ فقط ٣٢مسجد فعال وجود دارد که بیش از این تعداد، یعنی ۴۵مسجد بر اساس سرانه جمعیت، کمبود دارد.
وضعیت مناطقی دیگر از مشهد از جمله منطقه٩و١١ نیز در بحث کمبود مساجد همانند منطقه١٠ است، به طوری که جمعیت حدود ٢٠٠هزار نفری منطقه١١ فقط ٣٠مسجد فعال دارد و بر اساس سرانه جمعیت، با کمبود ٢٩مسجد مواجه است. پنج مسجد در این منطقه در دست ساخت است که با بهره‌برداری این مساجد نیز همچنان کمبود جدی مسجد در این منطقه باقی خواهد ماند.در منطقه٩ مشهد نیز که همانند منطقه١٠ بیشتر ساخت‌وسازهای شهری طی چند سال اخیر در این مناطق شکل گرفته، در حال حاضر، برای جمعیت بیش از ٣٠٠هزار نفری، ٣٨مسجد فعال وجود دارد که با وجود ١٠مسجد در حال ساخت، با کمبود ۵٢ مسجد مواجه است.
همچنین در منطقه یکِ مشهد با جمعیت بیش از ١٧۶هزار نفری، ۴۶مسجد فعالیت می‌کنند که به نسبت سایر مناطق تازه‌توسعه‌یافته مشهد، کمبود مسجد بر اساس سرانه جمعیت خیلی چشمگیر نیست. در عین حال، ١٠مسجد کم دارد.

بیشترین تراکم مساجد شهر در منطقه ثامن
در این میان، در برخی مناطق بافت مرکزی شهر مشهد، تعداد مساجد حتی از سرانه موردنیاز نیز بیشتر است که نمونه آن را در منطقه ثامن می‌بینیم. در این منطقه، بر اساس سند تدوین‌شده از سوی معاونت فرهنگی و اجتماعی شهرداری مشهد، برای جمعیت کمتر از ٢٠هزار نفری ساکن در این بافت، ٧۵مسجد فعالیت می‌کنند که ۶٨ مسجد بیش از نیاز بر اساس سرانه جمعیت آن است.
در منطقه٢ شهر مشهد نیز که منطقه‌ای پرجمعیت است و بیش از ۴٣٠هزار نفر را در دل خود جای داده، تعداد ١۶٠مسجد فعال در سند مطالعاتی مورداشاره، برای این منطقه گزارش شده است که کمبود مسجد در این منطقه وجود ندارد و به دلیل بافت قدیمی، پراکندگی تعداد مساجد در این منطقه همانند منطقه ثامن، بیشتر از سایر نقاط شهری است.منطقه٣ مشهد نیز وضعیتی مشابه منطقه٢ دارد و با جمعیتی حدود ٣٩٠هزار نفر، ١٣٧مسجد فعال دارد که البته هفت مسجد دیگر نیز در این منطقه، در حال ساخت هستند. همچنین منطقه۴ مشهد با جمعیت بیش از ٢۴۶هزار نفر، ١٠٣مسجد و منطقه۵ با جمعیت حدود ١٧٠هزار نفری، ٧۴مسجد فعال دارد که در این مناطق شهر نیز کمبود مسجد نداریم.

مدل تعامل مطلوب مساجد مشهد
بخش اصلی این سند به‌تفصیل درباره چهار حوزه اصلی ویژگی‌های سخت‌افزاری مسجد نظیر معماری و بنا، ویژگی‌های نرم‌افزاری مسجد مثل کارکردهای دینی و اجتماعی، ویژگی‌های مغزافزاری از قبیل امام جماعت و هیئت امنا و ویژگی‌های ساختاری که بیانگر نحوه تعامل ارکان درونی مسجد می‌باشد پرداخته است و در هر بخش، ضمن توصیف دقیق مفاهیم با استفاده از منابع علمی مرتبط و سخنان مقام معظم رهبری و امام‌خمینی(ره)، نحوه اجرایی‌شدن مدل به صورت راهبردی پیش‌بینی
شده است.
به عنوان مثال، در بحث ویژگی‌های مغزافزاری مسجد، ضمن پرداختن به وجوه مختلف امام جماعت، بیان شده است: در هر مسجد، امام جماعت عاملی مهم در پیشرفت مسجد است و با توجه به شان امام جماعت در مسجد، می‌توان امام جماعت را به مثابه یک مدیر در نظر گرفت که سازمان مسجد را مدیریت
می‌نماید.
بعد از آن، ویژگی‌های مدیر از منظر علوم اسلامی بیان شده است که در صورت استخراج راهبردهای اجرایی برای نیل به اهداف این سند، رشد بنیادین را شاهد خواهیم بود.
به سطح‌بندی مساجد مشهد نیز در این سند تاکید شده است که نمونه‌ای از اجرای آن را تحت عنوان «جشنواره مساجد» برای انتخاب مساجد برتر در طول سال جاری شاهد بودیم. البته در این سند، با پیشنهاد تشکیل شورای سیاست‌گذاری مساجد و دبیرخانه مساجد راهکارهای بوروکراتیک و چگونگی تعامل شهرداری با مساجد به طور مشخص پیش‌بینی شده است که از دل آن، می‌توانیم شاهد فعالیت‌های سازمان‌یافته‌تری باشیم که بیان ریز جزئیات آن از حوصله این گزارش خارج بود.