نسخه پی دی اف
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
-

طولانی شدن دادرسی ها چه تاثیری بر اجتماع دارد؟

.


تاجیان- روز دوشنبه در گزارشی به پرونده انفجار بهمن که اوایل سال در بولوار بهمن رخ داد، پرداختیم. با توجه به دادرسی‌ها درباره این پرونده که با انفجار گاز در یک منزل مسکونی، پنج خانه تخریب شدند و چهار نفر از اعضای یک خانواده زیر آوار جان باختند، حالا پس از گذشت ١٠‌ماه کیفرخواست این پرونده صادر شده که دکتر حامد بخشی، جامعه‌شناس و عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی مشهد در رابطه با تاثیر طولانی‌شدن رسیدگی به پرونده‌ها معتقد است:
یکی از موضوعاتی که باعث تقویت یا تضعیف مشروعیت حاکمیت در جامعه می‌شود، آن است که مردم آن جامعه درباره حاکمیت احساس عدالت داشته باشند. نهاد قضایی در حاکمیت که وظیفه داوری در زمینه اختلافات بین مردم جامعه را دارد، از جمله کارکردهای اصلی حاکمیت محسوب می‌شود. افراد جامعه از حاکمیت انتظار دارند زمانی که از سوی سایرین مورد تعدی یا تجاوز قرار می‌گیرند، از آنان دفاع کند و مانع از تعدی افراد جامعه به یکدیگر شود. به همین خاطر، همواره در تمام‌ حکومت‌ها، نهاد قضایی وجود دارد که وظیفه دادرسی افراد در مورد تعدی افراد زیردست به یکدیگر بر عهده آن است.
احساس عدالت قضایی در بین مردم جامعه زمانی شکل می‌گیرد که اولا افراد متقاعد شوند احکام صادره شده ناشی از قواعد و هنجارهایی عام‌تر از تمایلات طرفین دعوی است و ثانیا، نظام قضایی در دادرسی کارآمد است. کارآمدی در اینجا بدین معناست که: ١. این نظام در تشخیص احکام صحیح و عادلانه توانمند است. ٢. می‌تواند حق تضییع شده راه به افراد مستحق بازگرداند(احقاق حق).
با این حال، ارزش حق استیفا شده رابطه مستقیمی با مدت زمان احقاق حق دارد. هر‌چه این زمان طولانی‌تر می‌شود، از ارزش حقی که استیفا شده کاسته می‌شود. در نتیجه، افراد این احساس را ندارند که حق تضییع شده آنان به تمامی استیفا شده است. بنابراین، زمانی که دادرسی طولانی می‌شود، حتی در صورت اعطای مورد دعوا به فردی که حق او تضییع شده، باز هم به دلیل کاسته شدن ارزش مورد دعوا در طول زمان، حق او همچنان تضییع شده است.
زمانی که اطاله دادرسی امری متداول می‌شود، افراد جامعه امیدی به استحقاق حق خود از نظام قضایی ندارد. به دلیل اینکه، اطاله دادرسی همراه با مشکلات و مصایب فراوانی که پیگیری‌های حقوقی و قضایی دارد، موجب می‌شود که افراد از استیفای تمام حقوق خود از نظام قضایی مایوس شوند.
این امر پیامدهای نامطلوب زیادی خواهد داشت. یکی از پیامدهای مهم اینکه افراد جامعه تلاش می‌کنند بدون مراجعه به نظام دادرسی، حقوق خود را استیفا کنند. این امر موجب بروز هرج و مرج و بی‌قانونی در جامعه
می‌شود.