اگر تا به حال كمي به احوالات خود در طول يك روز دقت كرده‌ايد، شايد در نهايت به اين نتيجه رسيده‌باشيد كه زندگي روزمره شما به اندازه‌اي كه انتظارش را داريد، شاد و جذاب نيست. اين به خاطر كمبودها در زندگي يا عشق ما نيست، بلكه به اين خاطر است كه توانايي لذت بردن از آنچه را كه داريم، از دست داده‌ايم. معمولا ما به جاي احساس غرور از كار خوبي كه انجام داده‌ايم، تمايل به انتقاد از خود داريم. يا به جاي تصور مثبت در مورد آينده، افكار خود را به سوي بدترين سناريو‌ها، سوق مي‌دهيم و به جاي قدرداني از افرادي كه دوستشان داريم، اشكال كار آن‌ها را گوشزد مي‌كنيم و اميدواريم كه رفتار آن‌ها را بهتر كنيم.

شادي يعني...
ساده‌ترین تعریف خوشبختی این است كه خواسته‌های ما، با امكاناتمان تعادل داشته باشد. اگر من خواسته‌ای دست نیافتنی داشته باشم، آدم خوشبختی نخواهم بود و اگر خوشبخت نباشم، شاد نیستم. پس اگر خواسته‌هایم با امكاناتم هماهنگ باشد، خوشبخت و شاد هستم. در حقیقت ما اگر واقع‌بین باشیم، به سراغ رؤیاهای بزرگ و خواسته‌های ایده‌آل و دست نیافتنی نمی‌رویم.
براي شاد زيستن مهارت‌هايي وجود دارد كه با بهره‌گيري از آن‌ها مي‌توانيد، نقش موثري در شاد زيستن خود داشته باشيد:
در زمان حال زندگي كنيد
آرامش ذهن و كارايي فردي ما به ميزان توانايي براي زيستن در لحظه حال بستگي دارد. گذشته از ديروز و اتفاقاتي كه افتاده و آنچه فردا ممكن است؛ پيش بيايد، «حال» جايي است كه ما در آن هستيم. از اين ديدگاه، كليد شادي و خوشحالي ما در متمركز كردن ذهن در لحظه حال است. يكي از نكات خوب در مورد بچه‌ها اين است كه آن‌ها خود را به‌طور كامل در لحظه حال غرق مي‌كنند. وقتي بزرگ مي‌شويم، هم‌زمان هنر فكر كردن و نگران بودن را ياد مي‌گيريم. همچنين ياد مي‌گيريم كه لذت‌ها و شادي‌ها خود را عقب بيندازيم و به اين اميد باشيم كه شايد آينده بهتر از حال باشد.
لبخند بزنيد
خوشرو بودن نه تنها از شدت تنش‌ها و استرس‌هاي فرد مي‌كاهد بلكه باعث مي‌شود؛ اطرافيان شخص و كساني كه به‌نحوي با او ارتباط دارند با حضور او احساس راحتي، شادماني و تجديد روحيه كنند و با برخورد مناسب خود موجب افزايش اعتماد به‌ نفس و شادماني وي را فراهم آورند.
گاهي كودك شويد
گاهي لازم است؛ مانند بچه‌ها و دنياي شاد و آزاد و بي‌غل و غش آن‌ها كمي خود را رها كنيد. نقاب بزرگ‌سالي را براي تفريح و خوشي برداشته و هميشه سنگين، منظم و جدي و موقر نباشيد و نسبت به جهان با شكوهي كه در آن زندگي مي‌كنيد، احساس حرمت و شگفتي كنيد.
قاطع باشيد
قاطعيت به معناي ابراز خشونت و پرخاشگري نيست، بلكه به آن معناست كه خواسته‌ها و احساسات خود را صريح و بي‌پرده و بدون اضطراب يا خشونت و تندي بيان كنيد و در مقابل خواسته‌ها و توقعات نامعقول ديگران مقاومت نماييد. چنين برخوردي هم باعث افزايش عزت نفس و حس احترام به خود مي‌شود و هم مانع از آن مي‌شود كه با فرو خوردن ناراحتي‌ها و عدم بيان احساس خود نسبت به اطرافيان و خواسته‌هاي نامعقول آن‌ها، قلب خود را پر از بغض و كينه نسبت به آن‌ها نماييم.
اوقاتي را براي خود اختصاص دهيد
لازم است؛ انسان در زمان‌هاي خاص فقط براي خود زندگي كند و آنچه را دوست دارد، انجام دهد. در غير اين‌صورت نقش حاصل از كارها و مسئوليت‌هاي اجباري و گاه نامطلوب، او را از پاي در خواهد آورد.
با خودتان رقابت كنيد نه با ديگران
شما در هر مرحله و رتبه‌اي از ثروت، دانايي و قدرت و منزلت اجتماعي كه باشيد، مسلماً افرادي بالاتر از شما وجود دارند. به جاي آنكه سعي كنيد؛ به ديگران برسيد، سعي داشته باشيد كه توانايي‌هاي خود را روز به روز افزايش دهيد.
محدوديت‌هاي خود را قبول كنيد
انتظارات نامعقول از خود نداشته باشيد و قبول كنيد كه خداوند در وجود شما استعدادها و محدوديت‌هايي قرار داده است كه با آگاهي از آن‌ها مي‌توانيد، انتظارات از خود را عقلاني و منطقي كنيد. اگر از نظر رواني قدرت تحمل تنش و فشار را نداريد، مسئوليت‌هاي سنگين و پر استرس را نپذيريد و سلامت رواني خود را به خطر نيندازيد.

مجتبي مهرانفر- لحظه‌اي چشمان خود را ببنديد و تصور كنيد كه خانه‌اي چند صدمتري در بالاشهر و باغي در شانديز داريد و با تويوتا كمري خود به شركت بزرگ‌تان مي‌رويد و پشت ميزي مي‌نشينيد كه تابلوي رئيس روي آن قراردارد و قرار است كه امشب در بخش ويژه خبري مصاحبه مفصلي داشته باشيد...
با تصور اين آرزوها، غالباً دستانمان خيس عرق، ضربان قلب زياد و نفس‌ها تند مي‌شود زيرا گمان مي‌كنيم كه آنگاه خوشبختي واقعي نصيب‌مان شده است. در حالي كه تحقيقات نشان مي‌دهد؛ برخلاف تصور عمومي ثروت، قدرت و شهرت عامل خوشبختي نيست! در حقيقت افرادي كه احساس خوشبختي مي‌كنند، سه ويژگي ديگر دارند:
اول پول: منظور از پول ثروت نيست، بلكه مقصود اين است كه براي خوشبخت بودن بهتر است، دغدغه مسكن، خوراك، پوشاك و شغل نداشته باشيم. البته ميزان انطباق‌پذيري فرد با شرايط بسيار مهم است. مولا علی(ع) فرمودند: زیادی ثروت قلب‌ها را تباه می‌سازد و گناهان را پدید می‌آورد. در صورتی‌که از ثروت در راه حرام استفاده شود (میزان الحکمة-ج 4- ص 2985).
و همچنين حضرت محمد(ص) مي فرمايند: عبادت هفتاد بخش است و بهترین بخش آن به‌دست آوردن مال حلال (ثواب الاعمال و عقاب- ص 385).
دوم خانواده: صله‌رحم و فراموش نكردن پدر و مادر و بستگان، با حفظ احترام و استقلال طرفين باعث ايجاد حس دلگرمي، پشتيباني و صميميت مي‌شود.
در مجمع‌البيان از امام باقر(ع) روايت آورده كه فرمودند: معناى تقوا از ارحام اين است كه از قطع رحم بپرهيزيد. (مجمع‌البيان- ج 3- ص 3).
و سوم دوستان: وجود همدم، همكار و هم‌سال مناسب كه باعث رشد استعدادهاي خدادادي و كمال انسانيت شود، نعمت است و مولا علي در مورد دوست مي‌فرمايند: دوست، دوست نيست مگر آنكه حقوق برادرش را در سه جايگاه نگهبان باشد؛ اول در گرفتاري، دوم در آن هنگام كه حضور نداري و سوم پس از مرگ.
*كارشناس ارشد مشاوره

خديجه حسن‏زاده - ظاهرا هر فصلي گرفتاري‏هاي روان‏شناختي خاص خودش را دارد؛ در زمستان بايد فكري به حال افسردگي زمستانه كرد و در تابستان هم فكري به حال سرهاي آفتاب خودره‏ي خشمگيني كه سريع از كوره در مي‏روند و افسار خشم‏شان گسيخته مي‏شود! اصلا انگار يكي از معضلات تابستان‏هاي داغ، همين دعواها و پرخاشگري‏هاي تحت تاثير جو است كه بر اساس مكانيسم جابه‏جايي عمل مي‏كند؛ فرد از هواي گرم تابستاني خشمگين است و تلافي‏اش را سر هر بنده خدايي كه در اوج گرما سر راهش سبز شود، در مي‏آورد.

حالا كمي با دقت به اطرافتان نگاه كنيد؛ با كمي تعلل متوجه مي‏شويد كه خلق و خوي اكثر مردم در اين ايام تغيير كرده است. راننده‏ها بيشتر با هم درگير مي‏شوند و همسران بيشتر با هم قهر مي‏كنند و دوستان بيشتر از قبل به هم طعنه مي‏زنند و ...
با نگاهي به آمارها هم صحت اين گفتار بيشتر مشخص مي‏شود چرا كه بيشتر دعواهاي منجر به قتل هم در همين ايام اتفاق مي‏افتد.
اما به هر حال در هر فصلي كه باشيم، چه بهار خواب آور و چه تابستان پرهياهو، بايد بتوانيم خويشتن‏دار باشيم و خودمان را كنترل كنيم.
به عنوان مثال پدري را در نظر بگيريد كه بعد از يك روز پرهياهو و سروكله زدن با كلي ارباب رجوع، وارد خانه مي‏شود. همسرش با لبي خندان و شربت به دست به استقبال او مي‏رود و كودكش خود را در آغوش او مي‏اندازد اما مرد با عصبانيت آن دو را از خود مي‏راند و به سمت باد خنك كولر مي‏رود. گويي در دنيا چيزي با ارزش‏تر از آن برايش وجود ندارد. همين پدر در محيط كار هم نمي‏تواند، خويشتن‏دار باشد چرا كه ذهن خشمگين نمي‏تواند، تمركز لازم را داشته باشد اگر راننده باشد، احتمال تصادفش بيشتر مي‏شود و اگر كارمند باشد، نمي‏تواند وظيفه‏اش را به درستي انجام دهد و هر كاري كه قبلا برايش مانند آب خوردن بوده الان از خوردن زهر هم سخت‏تر مي‏شود.
اما حال راه چاره چيست؟
موثرترين راه براي پيشگيري از اين دست پرخاشگري‏ها در اين است كه ابتدا قبل از هر واكنشي علت عصبانيت را شناسايي كنيم و بفهميم منظور طرف مقابل‏مان چه بوده؟ شايد كلام او در حد يك خواهش باشد نه دستور. پس نبايد زود قضاوت كنيم و در برابر كلام يا عمل او جبهه بگيريم و به عبارتي ساده‏تر، قبل از عكس‏العمل بايد كمي صبر كنيم تا ذهن، فرصت رسيدگي به پيام هيجاني دريافت شده را داشته باشد. براي اين كار بهتر است تا ده بشماريم، چند نفس عميق بكشيم بيرون را تماشا كنيم و ...
اما اگر نتوانستيم خودمان را قانع كنيم، بهتر است؛ با فرد به روشي مسالمت‏آميز و رودررو صحبت كنيم كه به دور از اتهامات لفظي و پرخاشگري باشد وگرنه همين خشم سركوب شده در جايي ديگر خودش را چند برابر نشان مي‏دهد.
و در آخر هم، بعد از پيدا كردن شير اطمينان (راه‏هاي ابداعي براي تخليه انرژي حاصل از خشم و غضب) براي كاهش خشم و استرس از تكنيك‏هاي آرام سازي پيشرونده عضلات، تجسم فضايي و تنفس آرام استفاده كنيم تا در مواقع واكنش‏هاي تكانشي كارايي ما را افزايش دهند. براي استفاده از اين روش ابتدا محيطي آرام و بدون سروصدا را انتخاب كنيد و در يك وضعيت آرام بنشينيد و چشمان خود را ببنديد. فك خود را شل كرده و پلك‏ها را روي هم بگذاريد اما آن‏ها را فشار ندهيد. اول از انگشتان پاشروع كرده و با عبور از پاها، تنه، بازوها، ساعدها، دست‏ها و انگشتان به گردن و سر برسيد. روي هر قسمت به شكل مجزا تمركز كنيد. عضلات را در يك ناحيه بدن منقبض كنيد و 5 تا 10ثانيه بشماريد و بعد آن‏ها را شل كنيد. هم‏زمان با شل كردن عضلات تصور كنيد؛ سختي و تنش موجود در عضلات شما در حال ذوب شدن و ناپديد شدن است. حالا به سراغ ناحيه بعدي برويد. با اين روش مي‏توانيم از تنش موجود در بدن خود بكاهيم و آرامش بيشتري را به خود باز گردانيم و در دل طوفان، آرامش خود را حفظ كنيم.
*روان‏شناسي

يكي از دوستان من تابلويي سنگي دارد كه آن را در دفتر خود نصب كرده است. اين تابلوي رنگي، زيبا نيست و قايقي نازيبا را نشان مي‏دهد كه اندازه آن سه برابر قايق‏هاي پارويي است.
دو پاروي آن روي ماسه قرار دارد، قايق در ساحل مانده است و كمي دورتر، چشم‏اندازي از آب وجود دارد. هيچ چيز نااميد كننده‏تري از قايق به گل مانده وجود ندارد. نه مي‏توان آن را هل داد و نه كشيد. قايق بسيار سنگين است و دور از آب روي ماسه‏ها مانده است.
در پايين تابلو نوشته شده است:
«مد هميشه باز مي‏گردد.»
و وقتي كه «مد» باز گردد، همه چيز زنده مي‏شود. از صاحب تابلو پرسيدم: «چرا اين تابلو را به ديوار زده‏ايد؟»
او گفت: «آن را در فروشگاه عتيقه فروشي ديده بودم و آن هنگام اوضاع من به هيچ وجه خوب نبود، به قيمت كمي آن را خريدم، زيرا خيلي نااميد بودم. ولي پيام آن تابلو مرا اميدوار مي‏كرد.
هر زمان كه به آن نگاه مي‏كنم اميد در من زنده مي‏شود. آن را نگه داشته‏ام تا هميشه به خود يادآوري كنم، مشكلات زودگذرند. طوفان مي‏وزد اما مد براي هميشه دور نمي‏شود، بلكه دير يا زود بر مي‏گردد.
حافظا چون غم و شادي جهان درگذر است
بهتر آن است كه من خاطر خود خوش دارم

خنده آنقدر مفيد است كه موضوعي براي يك مطالعه علمي شده است. محققان اين علم معتقدند؛ وقتي پاي يك زندگي سالم و طولاني مطرح باشد، آن‌هايي كه مي‌خندند، بيشتر زنده مي‌مانند.